Miễn dịch không đặc hiệu

Một chiếc gai nhỏ đâm vào ngón tay, mang theo một số vi khuẩn từ môi trường ngoài vào dưới da. Hãy mô tả diễn biến phản ứng viêm xảy ra tại chỗ.

Ta có vi khuẩn theo gai xâm nhập vào mô dưới da — nơi hàng rào da vừa bị phá vỡ cơ học. Tế bào mô tổn thương và dưỡng bào tại chỗ giải phóng histamine ngay lập tức.

Histamine làm mạch máu tại chỗ giãn ra và tăng tính thấm thành mạch. Máu dồn tới nhiều hơn gây đỏ, nóng tại chỗ; huyết tương thoát ra mô kẽ nhiều hơn gây sưng.

Tính thấm mạch tăng cũng giúp bạch cầu trung tính và đại thực bào dễ di chuyển từ trong mạch ra mô tổn thương, tới bao vây và thực bào vi khuẩn.

Các chất trung gian hoá học giải phóng trong quá trình viêm kích thích đầu mút dây thần kinh cảm giác tại chỗ, gây cảm giác đau.

Vậy phản ứng viêm tại vết thương do gai đâm diễn ra theo trình tự: tổn thương mô, giải phóng histamine, giãn mạch và tăng tính thấm, sưng-nóng-đỏ-đau xuất hiện gần như đồng thời, rồi bạch cầu tập trung và thực bào vi khuẩn.

Một bạn học sinh bị cảm, thân nhiệt đo được là 38,5°C. Bạn ấy lo lắng và hỏi liệu có nên tìm mọi cách hạ sốt xuống mức bình thường ngay lập tức hay không. Hãy giải thích cơ chế của sốt và đưa ra nhận định hợp lí.

Ta có khi vi sinh vật xâm nhập, chất gây sốt — do vi sinh vật hoặc chính bạch cầu tiết ra — tác động lên trung tâm điều nhiệt ở não, nâng điểm đặt thân nhiệt lên cao hơn bình thường.

Ở thân nhiệt cao hơn, tốc độ sinh sản của nhiều loại vi khuẩn, virus giảm đi, vì bộ máy nhân lên của chúng hoạt động kém hiệu quả ở nhiệt độ này. (1)

Đồng thời, thân nhiệt cao hơn cũng làm tăng tốc độ một số phản ứng miễn dịch, trong đó có tốc độ di chuyển và thực bào của bạch cầu. (2)

Kết hợp (1) và (2), sốt ở mức vừa phải là một phần của cơ chế bảo vệ, không phải chỉ là triệu chứng gây khó chịu cần loại bỏ bằng mọi giá.

Vậy với thân nhiệt 38,5°C, bạn học sinh nên theo dõi và giữ đủ nước thay vì vội hạ sốt ngay; chỉ cần can thiệp khi thân nhiệt lên quá cao hoặc kéo dài, vì khi đó nguy cơ do sốt gây ra mới vượt qua lợi ích của nó.