Cần gạt đỏ: phủ định hiện tại
Sau vườn nhà bạn Mi có một nhà kho cũ kỹ. Vẹt Ríu bay vào trong, thấy một cỗ máy gỗ phủ bụi. Cỗ máy có một khe nhỏ và một cần gạt màu đỏ. Bạn Mi chạy ra xem, tò mò không kém Ríu. Cả hai tìm thấy một chồng thẻ bài ghi sẵn câu tiếng Anh. Họ quyết định thử thả một thẻ vào khe xem chuyện gì xảy ra.
Cần gạt đỏ biến câu thành phủ định
Ríu thả thẻ 'She likes noodles.' vào khe trước tiên. Bạn Mi kéo cần gạt đỏ, cỗ máy kêu lách cách một tiếng. Thẻ mới hiện ra: 'She doesn't like noodles.' Chủ ngữ she là ngôi thứ ba số ít, nên máy dùng doesn't. Động từ likes cũng đổi lại, mất hẳn đuôi -s, thành like. Với I, you, we, they, cần gạt chỉ thêm don't, động từ giữ nguyên.
Ríu thử thả thêm một thẻ khác: 'They play football every day.' Lần này chủ ngữ they không phải ngôi thứ ba số ít. Cần gạt chỉ thêm don't, động từ play không đổi gì cả. Thẻ mới hiện ra: 'They don't play football every day.' Bạn Mi ghi nhanh vào sổ tay: doesn't luôn bỏ -s ở động từ.
Bạn Mi muốn thử thêm một chủ ngữ khó hơn: 'It rains a lot in July.' It cũng là ngôi thứ ba số ít, giống hệt he và she. Cần gạt đỏ đổi câu thành: 'It doesn't rain a lot in July.' Ríu reo lên: hóa ra it cũng đi cùng doesn't, không chỉ he và she. Bạn Mi ghi thêm vào sổ tay: he, she, it luôn đi chung một nhóm.
He/she/it dùng doesn't, và động từ theo sau phải bỏ đuôi -s. I/you/we/they dùng don't, động từ theo sau giữ nguyên thể. Nhìn kỹ chủ ngữ trước khi chọn don't hay doesn't.
Ở lớp 5 bình thường em chỉ trả lời 'No, I don't.' cho câu hỏi. Tự đổi cả một câu khẳng định thành câu phủ định hoàn chỉnh chưa có trong sách giáo khoa lớp 5. Đây là phần đầu tiên của cỗ máy, mở rộng dành cho học sinh giỏi.
Ríu háo hức thả liền một thẻ, kéo cần gạt thật nhanh. Thẻ hiện ra: 'She doesn't likes noodles.' — vẫn còn chữ -s. Bạn Mi lắc đầu, chỉ vào chữ likes trên thẻ. Sau doesn't, động từ phải bỏ -s, không được giữ lại. Ríu kéo cần gạt lại lần nữa, lần này thẻ ra đúng: like.
- 1
'She likes noodles.' Em giúp Mi kéo cần gạt đổi câu này sang phủ định.
- 2
Chủ ngữ she là ngôi thứ ba số ít, nên dùng doesn't. Động từ likes phải bỏ đuôi -s, trở lại like. Câu đúng: She doesn't like noodles.
- 3
He/she/it dùng doesn't, động từ theo sau bỏ hẳn đuôi -s.
- 1
'They play football every day.' Em giúp Ríu kéo cần gạt đổi câu này sang phủ định.
- 2
Chủ ngữ they không phải ngôi thứ ba số ít, nên dùng don't. Động từ play giữ nguyên thể, không đổi gì thêm. Câu đúng: They don't play football every day.
- 3
I/you/we/they dùng don't, động từ theo sau giữ nguyên thể.
Vào vòng thử cần gạt
Bẫy vui: nhiều bạn thêm doesn't rồi vẫn giữ nguyên chữ -s ở động từ. Nhưng doesn't đã mang nghĩa số ít rồi, động từ phải bỏ -s. Giữ cả hai dấu hiệu cùng lúc là bẫy hay gặp nhất của cần gạt này.
Em vừa kéo đúng cần gạt đỏ, biến ba câu khẳng định thành phủ định.
Hẹn lần sau, cần gạt đỏ sẽ mọc thêm hai nhánh mới. Bạn Mi đoán một nhánh sẽ dành cho chuyện đã qua, một nhánh cho ngày mai.