Ôn tập: từ phân loại động vật đến bảo vệ đa dạng sinh học

Một khu rừng ở Việt Nam có một loài lưỡng cư đặc hữu chỉ sống ở đó. Rừng đang bị chặt phá dần để mở rộng nương rẫy. Em hãy: (1) nêu hai đặc điểm giúp nhận ra đây là loài lưỡng cư chứ không phải bò sát, (2) xác định mối đe dọa loài này đang gặp phải, (3) đề xuất một biện pháp bảo vệ phù hợp.

Lưỡng cư có da trần, ẩm ướt, tham gia hô hấp cùng phổi, và đẻ trứng trong nước qua giai đoạn ấu trùng thở bằng mang — khác hẳn da khô có vảy sừng và trứng đẻ trên cạn của bò sát.

Rừng bị chặt phá dần để mở rộng nương rẫy chính là mất môi trường sống — loài lưỡng cư đặc hữu này mất nơi trú ẩn và sinh sản mà không thể di chuyển đi nơi khác.

Vì loài này đặc hữu và chỉ còn sống trong đúng khu rừng đó, biện pháp phù hợp nhất là bảo vệ tại chỗ — công nhận khu rừng còn lại là khu bảo tồn, ngăn chặn việc chặt phá thêm.

Vậy: đây là loài lưỡng cư (da trần ẩm, đẻ trứng qua giai đoạn ấu trùng thở bằng mang), đang gặp mối đe dọa mất môi trường sống, và cần được bảo vệ tại chỗ bằng cách lập khu bảo tồn ngay tại khu rừng nó đang sống.

Một trang trại nuôi tôm chuyển từ mô hình nuôi xen nhiều loài thủy sản sang chỉ nuôi một loài tôm duy nhất trên diện rộng, đồng thời xả nước thải chưa xử lý ra con sông gần đó. Sau một năm, cả ao tôm lẫn loài cá bản địa trong sông đều suy giảm mạnh. Hãy phân tích nguyên nhân bằng các khái niệm đã học.

Chuyển sang nuôi một loài duy nhất khiến ao tôm mất đa dạng loài — đúng như một cánh đồng độc canh, khi có dịch bệnh xuất hiện, nó lan ra toàn bộ ao mà không gặp rào cản nào.

Nước thải chưa xử lý xả ra sông là mối đe dọa ô nhiễm, ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe và khả năng sinh sản của loài cá bản địa sống trong sông.

Hai hậu quả (ao tôm suy giảm, cá sông suy giảm) khớp với hai nguyên nhân khác nhau nhưng cùng liên quan đến việc đánh mất đa dạng sinh học — một bên là tự làm mất đa dạng loài trên chính ao của mình, một bên là gây ô nhiễm cho hệ sinh thái xung quanh.

Vậy: ao tôm suy giảm vì mất đa dạng loài (nuôi độc canh một loài tôm), còn cá sông suy giảm vì ô nhiễm từ nước thải chưa xử lý — hai vấn đề khác nhau đòi hỏi hai cách khắc phục khác nhau: nuôi xen nhiều loài trở lại, và xử lý nước thải trước khi xả ra sông.