Lớn lên, thay thế và tái tạo nhờ phân chia tế bào

Một hòn đá và một đứa trẻ cùng để ngoài sân nhiều năm. Đứa trẻ cao lớn dần, còn hòn đá thì không hề thay đổi kích thước. Giải thích vì sao.

Một vật chỉ lớn lên theo nghĩa sinh học nếu nó có tế bào sống, có khả năng lớn lên và phân chia để tăng số lượng.

Hòn đá là vật chất vô sinh, hoàn toàn không có tế bào — không có gì để lớn lên hay phân chia. Đứa trẻ có hàng tỉ tế bào sống, liên tục lớn lên rồi phân chia, làm tổng số tế bào của toàn cơ thể tăng dần.

Nếu hòn đá thực sự 'lớn lên', khối lượng và kích thước của nó phải tăng theo thời gian mà không cần thêm vật chất từ bên ngoài — điều này không xảy ra với vật vô sinh.

Vậy đứa trẻ lớn lên được vì có tế bào sống phân chia liên tục làm tăng số lượng tế bào, còn hòn đá không có tế bào nên không thể lớn lên theo nghĩa sinh học.

Một bạn học sinh bị trầy nhẹ ở đầu gối khi ngã xe đạp. Hãy mô tả những gì xảy ra ở mức tế bào trong vài ngày sau đó, cho tới khi vết trầy liền lại, và giải thích vai trò của phân chia tế bào trong quá trình này.

Ngay sau khi trầy, vùng da bị tổn thương để lộ một khoảng trống nhỏ; máu tại chỗ đông lại thành một lớp vảy mỏng, tạm thời che chắn khoảng trống đó.

Các tế bào da khoẻ mạnh còn sót lại quanh mép vết trầy bắt đầu phân chia liên tục, mỗi lần phân chia tạo thêm tế bào da mới.

Tế bào da mới sinh ra dần dần lấp kín khoảng trống dưới lớp vảy — đây chính là vai trò hàn gắn của phân chia tế bào, không khác gì việc xây lại một bức tường bằng những viên gạch mới.

Vậy sau vài ngày, nhờ phân chia tế bào liên tục ở mép vết thương, lớp da mới lấp đầy hoàn toàn khoảng trống, lớp vảy khô bong ra và vết trầy liền lại.