Ôn tập — Sinh sản và sức khoẻ sinh sản
Mục tiêu bài học
Sau bài ôn tập, em hệ thống lại được toàn bộ kiến thức của khoá học: cấu tạo hệ sinh dục, chu kì kinh nguyệt, quá trình thụ tinh, mang thai, sinh con, các bệnh lây truyền qua đường tình dục, và cách đưa ra quyết định có trách nhiệm.
Kiến thức nền cần nhớ
Toàn bộ nội dung ôn tập ở bài này đã được học trong năm bài trước của khoá (same-grade bridge); bài này không đưa thêm kiến thức mới, chỉ hệ thống hoá và luyện tập kết hợp.
Nếu phải tóm tắt toàn bộ hành trình từ một tế bào trứng và một tế bào tinh trùng riêng lẻ, cho tới một em bé chào đời khoẻ mạnh, em sẽ kể theo đúng thứ tự nào? Hãy thử hình dung lại trước khi đọc tiếp.
Kiến thức trọng tâm
- 1
Một hợp tử được hình thành từ một tinh trùng tạo ra tại (1) và một trứng rụng vào giữa chu kì từ (2), thụ tinh xảy ra tại (3), rồi làm tổ tại (4). Điền đúng bốn cơ quan/giai đoạn còn thiếu.
- 2
Theo Chương 1, tinh trùng được tạo ra ở tinh hoàn; trứng được tạo ra ở buồng trứng và rụng vào giữa chu kì, theo Chương 2.
- 3
Theo Chương 3, thụ tinh xảy ra ở ống dẫn trứng, còn làm tổ xảy ra ở tử cung.
- 4
Bốn vị trí này nối tiếp đúng thứ tự đường đi thật của giao tử và hợp tử đã học xuyên suốt khoá, không cơ quan nào bị đảo lộn.
- 5
Vậy: (1) tinh hoàn, (2) buồng trứng, (3) ống dẫn trứng, (4) tử cung.
- 1
Một bạn nữ vị thành niên đang chịu áp lực từ bạn trai đòi quan hệ tình dục không sử dụng biện pháp bảo vệ. Hãy nêu ba nguy cơ liên quan tới các chủ đề đã học nếu bạn ấy đồng ý, và một hành động đúng bạn ấy nên làm.
- 2
Quan hệ tình dục không có biện pháp bảo vệ có thể dẫn tới mang thai sớm ở tuổi vị thành niên, kéo theo các hệ quả sức khoẻ, học tập và tâm lý xã hội đã học ở Chương 5.
- 3
Không sử dụng bao cao su cũng làm tăng nguy cơ lây các bệnh lây truyền qua đường tình dục như HIV, giang mai, lậu đã học ở Chương 4.
- 4
Việc đòi hỏi liên tục dù có thể bị từ chối là dấu hiệu ép buộc đã học ở Chương 5, không phải một đề nghị bình thường cần chiều theo.
- 5
Vậy ba nguy cơ là mang thai sớm, lây bệnh qua đường tình dục, và chịu áp lực từ hành vi ép buộc; hành động đúng là từ chối dứt khoát và tìm tới một nguồn hỗ trợ đáng tin cậy như cha mẹ, thầy cô, hoặc tổng đài 111 nếu áp lực tiếp diễn.
Ôn tập cuối khoá dễ mắc lỗi nhầm lẫn thứ tự các giai đoạn hoặc gộp chức năng hai cơ quan gần nhau — ví dụ nhầm ống dẫn trứng với tử cung, hay nhầm giai đoạn rụng trứng với giai đoạn hành kinh. Khi làm bài tổng hợp, luôn xác định lại đúng cơ quan/giai đoạn đang được nhắc tới trước khi trả lời, thay vì đoán theo cảm giác quen thuộc.
Luyện tập có hướng dẫn
Luyện tập độc lập
Kiểm tra nhanh
Toàn khoá học đi theo một hành trình liền mạch: cơ quan sinh sản tạo giao tử, chu kì kinh nguyệt chuẩn bị điều kiện thụ tinh, thụ tinh và mang thai tạo ra một cơ thể mới, còn hiểu biết về bệnh lây truyền và kỹ năng quyết định có trách nhiệm bảo vệ toàn bộ hành trình đó.
Khoá học tới đây kết thúc; những kiến thức và kỹ năng ở đây sẽ tiếp tục được vận dụng khi em học sâu hơn về di truyền và sinh học cơ thể người ở các lớp sau.