Ngôn ngữ so sánh và đối chiếu trong bài nói
Mục tiêu bài học
Sau bài học này, em chọn đúng từ nối so sánh - đối chiếu (similarly, however, in contrast, unlike, whereas) theo đúng cấu trúc ngữ pháp đi kèm để nói về điểm giống và khác giữa hai nền văn hóa.
Kiến thức nền cần có
Em vừa học từ vựng phong tục, lễ hội và mệnh đề quan hệ không xác định qua bốn bài trước. Bài này chuyển sang kỹ năng nói, dùng lại chính vốn từ đó để so sánh hai nền văn hóa, nhưng tập trung vào một điểm ngữ pháp mới: các từ nối so sánh - đối chiếu không thay thế được cho nhau một cách tùy tiện, vì mỗi từ đòi hỏi một cấu trúc câu khác nhau.
Câu hỏi khởi động
Bốn nhóm từ nối theo cấu trúc
Unlike lại khác cả ba nhóm trên: đây là một giới từ, theo sau nó phải là một CỤM DANH TỪ, không phải một mệnh đề đầy đủ có động từ chia. 'Unlike Tết' đúng vì Tết là một cụm danh từ; 'Unlike Tết falls in...' sai vì sau unlike lại xuất hiện một động từ chia (falls), biến nó thành một mệnh đề chứ không còn là cụm danh từ nữa.
Besides và also cũng thường xuất hiện trong đoạn nêu điểm giống, nhưng chúng bổ sung thêm một ý MỚI cùng chiều, không mở ra điểm giống đầu tiên như similarly. Ví dụ: 'Similarly, both festivals bring families together. Besides, both involve preparing special food in advance.' Besides đứng đầu câu, có dấu phẩy, thêm một ý nữa vào cùng hướng lập luận đã có.
Một lưu ý về mức độ trang trọng: however phù hợp cả văn nói lẫn văn viết, còn in contrast nghe trang trọng hơn một chút, thường gặp trong bài luận hoặc bài nói học thuật hơn là hội thoại đời thường.
- 1
Hoàn thành câu: '___ Tết in Vietnam, Songkran in Thailand involves throwing water at people in the street.' Bẫy ở đây là chọn whereas vì nghĩ nó cũng có nghĩa đối lập, mà quên xét xem phía sau chỗ trống là một cụm danh từ hay một mệnh đề đầy đủ.
- 2
Ngay sau chỗ trống là 'Tết in Vietnam' — một CỤM DANH TỪ, không có động từ chia. Chỉ có giới từ mới đứng được trước một cụm danh từ như vậy, và trong bốn từ đang xét, unlike chính là giới từ duy nhất.
- 3
Với bốn lựa chọn: (a) Unlike (b) Whereas (c) However (d) Similarly — loại (b) vì whereas cần một mệnh đề đầy đủ theo sau (whereas Tết falls in...), không phải một cụm danh từ trơ trọi; loại (c), (d) vì however và similarly luôn đứng đầu MỘT CÂU MỚI với dấu phẩy, không thể đứng ngay trước một cụm danh từ rồi nối thẳng vào phần còn lại của câu như thế này.
- 4
(a) Unlike — 'Unlike Tết in Vietnam, Songkran in Thailand involves throwing water at people in the street.'
- 5
Unlike luôn đi với một cụm danh từ ngắn gọn ngay sau nó. Biến thể: nếu muốn diễn đạt cùng ý bằng một mệnh đề đầy đủ, phải đổi sang whereas — 'Whereas Tết falls in Vietnam according to the lunar calendar, Songkran involves throwing water in Thailand.'
- 1
Hoàn thành đoạn: 'Christmas falls in December. ___, Tết usually falls in late January or February.' Bẫy ở đây là chọn similarly vì cả hai đều là 'một mốc thời gian trong năm', mà quên rằng ý thực sự của câu là một sự KHÁC BIỆT về tháng.
- 2
Hai câu đang nêu hai tháng khác nhau (December và January/February) — đây là quan hệ ĐỐI LẬP, không phải tương đồng, nên cần một từ nối nêu điểm khác, đứng đầu câu mới với dấu phẩy.
- 3
Với bốn lựa chọn: (a) However (b) Similarly (c) Whereas (d) Unlike — loại (b) vì similarly nêu điểm GIỐNG, sai quan hệ; loại (c) vì whereas nối hai mệnh đề trong MỘT câu, không đứng đầu một câu mới tách biệt bằng dấu chấm như ở đây; loại (d) vì unlike cần một cụm danh từ ngay sau nó, không đứng được trước một mệnh đề đầy đủ như Tết usually falls....
- 4
(a) However — 'Christmas falls in December. However, Tết usually falls in late January or February.'
- 5
However và similarly luôn đứng đầu một câu hoàn toàn mới, có dấu phẩy ngay sau, và không nối trực tiếp vào câu trước bằng dấu chấm phẩy trong văn nói thông thường. Biến thể: gộp hai câu thành một bằng whereas — 'Whereas Christmas falls in December, Tết usually falls in late January or February.'
Luyện tập có hướng dẫn
Luyện tập độc lập
Bẫy hay gặp nhất: dùng unlike trước một mệnh đề đầy đủ có động từ chia, thay vì trước một cụm danh từ ngắn gọn. Bẫy thứ hai: nhầm whereas (nối hai mệnh đề trong một câu) với however (luôn đứng đầu một câu mới, tách biệt bằng dấu chấm).
Tóm tắt
Similarly/likewise và however/in contrast luôn đứng đầu một câu mới, có dấu phẩy ngay sau; whereas/while nối hai mệnh đề trong cùng một câu; unlike là giới từ, chỉ đi với một cụm danh từ, không đi với một mệnh đề đầy đủ.
Bài tiếp theo, em dùng chính những từ nối này để xây dựng một bài nói hoàn chỉnh, có bố cục ba phần, so sánh hai nền văn hóa trong khoảng một phút.