Đây là bản xem thử. Bản đầy đủ trên app có thêm bài tập, AI chấm điểm tức thì và biểu đồ theo dõi tiến độ học.
Phần
Chọn chiến lược làm bài đúng dưới áp lực thời gian
Mục tiêu
Sau bài học này, em lập được một kế hoạch phân bổ thời gian cho toàn bộ đề HSG/IOE lớp 10 dài một trăm lẻ năm phút, biết đặt trần thời gian cho từng dạng câu bên trong mỗi phần, và biết đúng lúc nào nên đánh dấu một câu khó rồi đi tiếp thay vì cố giải bằng được.
Kiến thức nền cần có
Bài học dùng lại kỹ năng chẩn đoán vùng kỹ thuật vừa luyện ở bài trước: biết một câu thuộc vùng nào giúp em biết nó nằm ở phần nào của đề và nên tốn bao nhiêu thời gian cho nó.
Khởi động
Một học sinh kể lại buổi luyện đề đầu tiên theo đúng thứ tự đề in sẵn. Gặp ngay phần ngữ pháp nâng cao ở đầu đề, bạn dừng lại ở một câu đảo ngữ khó suốt bốn phút vì tiếc không muốn bỏ qua một câu trong phần vốn chỉ đáng hai mươi điểm trên tổng một trăm. Đến khi mở tới phần viết lại câu ở cuối đề, đồng hồ chỉ còn tám phút cho mười câu vốn cần ít nhất hai mươi phút mới làm hết. Vấn đề không nằm ở kiến thức viết lại câu, mà ở cách chia thời gian cho một đề dài và nhiều phần.
Bản đồ sáu phần của đề HSG/IOE lớp 10
Một đề HSG/IOE lớp 10 chuẩn, theo cấu trúc khóa học này luyện tập, gồm sáu phần: ngữ pháp nâng cao (gộp cả thì, bị động, đảo ngữ, câu chẻ, mệnh đề quan hệ, câu điều kiện), từ vựng nâng cao, điền từ dạng cloze, tìm lỗi sai, đọc hiểu suy luận, và viết lại câu. Tổng thời gian làm bài thường vào khoảng một trăm lẻ năm phút cho một đề cấp trường hoặc cấp huyện, có thể dài hơn ở cấp tỉnh.
Sáu phần này không tốn thời gian như nhau và cũng không đáng điểm như nhau. Đọc hiểu suy luận cần đọc trọn một đoạn văn dài trước khi trả lời, còn viết lại câu cần soạn lại cả cấu trúc câu, nên hai phần này vừa tốn thời gian nhất vừa cần sự tập trung cao nhất. Ngược lại, một câu ngữ pháp hay từ vựng đơn lẻ chỉ cần nhận diện đúng tín hiệu rồi chọn, nên tốn ít thời gian hơn nhiều lần trên mỗi câu. Nguyên tắc phân bổ vì vậy không phải chia đều một trăm lẻ năm phút cho sáu phần, mà là ưu tiên theo đúng độ phức tạp thật của từng phần.
18 + 8 + 12 + 12 + 25 + 20 = 95 phút, còn dư 10 phút để quay lại các câu đã đánh dấu.
Lập kế hoạch và đặt trần thời gian cho từng dạng câu
Ví dụ
Tính tổng thời gian và đặt trần cho từng dạng câu bên trong mỗi phần
1
Nếu chia đều một trăm lẻ năm phút cho sáu phần, mỗi phần chỉ được mười bảy phút rưỡi, đọc hiểu suy luận và viết lại câu sẽ thiếu thời gian trầm trọng trong khi ngữ pháp và từ vựng lại dư thừa. Ý tưởng đúng là phân bổ theo độ phức tạp thật, không chia đều.
2
18 cộng 8 cộng 12 cộng 12 cộng 25 cộng 20 bằng 95 phút. Đề dài 105 phút, còn dư đúng 10 phút để rà soát các câu đã đánh dấu ở cuối giờ, không phải dư ra vì tính sai.
3
Ngữ pháp và từ vựng đơn lẻ: tối đa 45 giây một câu, vì chỉ cần nhận diện tín hiệu rồi chọn theo đúng kỹ năng chẩn đoán vừa luyện. Tìm lỗi sai: tối đa 70 giây một câu, vì cần quét lại cả câu tìm cụm sai. Viết lại câu: khoảng 2 phút một câu, vì cần soạn lại cấu trúc rồi kiểm tra nghĩa có giữ nguyên không. Vượt trần này ở một câu bất kỳ là tín hiệu nên đánh dấu và chuyển sang câu tiếp theo.
4
Đến câu ngữ pháp yêu cầu chọn giữa "Hardly", "No sooner", "Scarcely" cho một câu đảo ngữ có "than" ở mệnh đề sau, em đã dùng hết 45 giây mà vẫn phân vân giữa ba lựa chọn. Theo trần đã đặt, đây là lúc đánh dấu câu này, chọn tạm phương án hợp lý nhất theo cặp liên từ cố định đã học ở Khóa 3, rồi làm tiếp câu kế, không dừng lại tra cứu thêm.
5
Sau khi hoàn thành hết đề trong 95 phút, em còn đúng 10 phút theo kế hoạch. Lúc này mới quay lại các câu đã đánh dấu, áp dụng đúng kỹ năng chẩn đoán vùng kỹ thuật của bài trước để xử lý nhanh hơn lần đầu, vì đầu óc đã bớt căng thẳng do không còn áp lực phải làm hết cả đề.
Chọn thứ tự làm bài, không nhất thiết theo thứ tự in sẵn
Ví dụ
Quyết định thứ tự làm bài để giữ tinh thần ổn định suốt cả đề
1
Đề in sẵn thường xếp ngữ pháp lên đầu, viết lại câu ở cuối. Nếu ngữ pháp đầu đề lại rơi vào đúng những câu khó của Khóa 3, Khóa 4, một học sinh dễ mất tinh thần ngay từ những phút đầu, ảnh hưởng tới cả phần đọc hiểu và viết lại câu phía sau.
2
Làm từ vựng và những câu ngữ pháp dễ nhận diện tín hiệu trước để có điểm chắc chắn và giữ tinh thần tự tin, sau đó chuyển sang tìm lỗi sai và cloze vì hai phần này có quy trình rõ ràng đã luyện ở Khóa 6, cuối cùng mới dồn sự tập trung cao nhất còn lại cho đọc hiểu suy luận và viết lại câu, đúng lúc đầu óc vẫn còn đủ tỉnh táo cho hai phần nặng nhất.
3
Đổi thứ tự làm bài không có nghĩa là bỏ trần thời gian đã đặt ở bước trước. Trần thời gian cho từng dạng câu vẫn áp dụng y như cũ, chỉ khác là em chọn phần nào mở ra trước theo đồng hồ đeo tay, không phải theo thứ tự in trên giấy.
Bẫy thường gặp
Bẫy thường gặp nhất ở bước lập chiến lược là nghĩ rằng phần đứng đầu đề luôn phải làm trước. Đề thi không chấm điểm theo thứ tự làm bài, chỉ chấm theo số câu đúng. Một kế hoạch thời gian tốt quan tâm đến việc giữ tinh thần ổn định và không bỏ đói phần nặng nhất, không quan tâm đến thứ tự in sẵn trên giấy.
Luyện tập có hướng dẫn
Luyện tập độc lập
Kiểm tra nhanh
Một điểm dễ bỏ sót: kế hoạch thời gian không phải một con số cố định áp dụng cho mọi học sinh. Một học sinh đã luyện thành thạo kỹ năng chẩn đoán ở bài trước có thể rút ngắn trần 45 giây xuống còn 30 giây cho những câu tín hiệu rõ ràng, dồn phần dư ra cho đọc hiểu. Ngược lại, một học sinh còn yếu ở mảng cấu tạo từ nên nới trần phần từ vựng lên một chút, miễn là vẫn giữ tổng thời gian không vượt quá kế hoạch chung. Nguyên tắc cốt lõi không đổi: luôn biết trước mình sẽ dành bao nhiêu thời gian cho phần nào, thay vì để đồng hồ tự quyết định thay mình.
Tóm tắt
Một kế hoạch thời gian tốt cho đề HSG/IOE lớp 10 chia 105 phút theo đúng độ phức tạp thật của sáu phần, đặt trần riêng cho từng dạng câu bên trong mỗi phần (45 giây cho ngữ pháp-từ vựng đơn lẻ, 70 giây cho tìm lỗi sai, khoảng 2 đến 2,5 phút cho viết lại câu và đọc hiểu), và luôn dành khoảng mười phút dư cuối giờ để quay lại các câu đã đánh dấu. Thứ tự làm bài có thể đổi khác thứ tự in sẵn nếu điều đó giúp giữ tinh thần ổn định, miễn là trần thời gian cho từng dạng câu vẫn được tôn trọng.
Chương tiếp theo áp dụng đúng kế hoạch này vào một đề thi thử thật, bắt đầu với phần ngữ pháp nâng cao và từ vựng.
Một học sinh kể lại buổi luyện đề đầu tiên theo đúng thứ tự đề in sẵn. Gặp ngay phần ngữ pháp nâng cao ở đầu đề, bạn dừng lại ở một câu đảo ngữ khó suốt bốn phút vì tiếc không muốn bỏ qua một câu trong phần vốn chỉ đáng hai mươi điểm trên tổng một trăm. Đến khi mở tới phần viết lại câu ở cuối đề, đồng hồ chỉ còn tám phút cho mười câu vốn cần ít nhất hai mươi phút mới làm hết. Vấn đề không nằm ở kiến thức viết lại câu, mà ở cách chia thời gian cho một đề dài và nhiều phần.
Một đề HSG/IOE lớp 10 chuẩn, theo cấu trúc khóa học này luyện tập, gồm sáu phần: ngữ pháp nâng cao (gộp cả thì, bị động, đảo ngữ, câu chẻ, mệnh đề quan hệ, câu điều kiện), từ vựng nâng cao, điền từ dạng cloze, tìm lỗi sai, đọc hiểu suy luận, và viết lại câu. Tổng thời gian làm bài thường vào khoảng một trăm lẻ năm phút cho một đề cấp trường hoặc cấp huyện, có thể dài hơn ở cấp tỉnh.
Sáu phần này không tốn thời gian như nhau và cũng không đáng điểm như nhau. Đọc hiểu suy luận cần đọc trọn một đoạn văn dài trước khi trả lời, còn viết lại câu cần soạn lại cả cấu trúc câu, nên hai phần này vừa tốn thời gian nhất vừa cần sự tập trung cao nhất. Ngược lại, một câu ngữ pháp hay từ vựng đơn lẻ chỉ cần nhận diện đúng tín hiệu rồi chọn, nên tốn ít thời gian hơn nhiều lần trên mỗi câu. Nguyên tắc phân bổ vì vậy không phải chia đều một trăm lẻ năm phút cho sáu phần, mà là ưu tiên theo đúng độ phức tạp thật của từng phần.
Ngữ pháp và từ vựng đơn lẻ: tối đa 45 giây một câu, vì chỉ cần nhận diện tín hiệu rồi chọn theo đúng kỹ năng chẩn đoán vừa luyện. Tìm lỗi sai: tối đa 70 giây một câu, vì cần quét lại cả câu tìm cụm sai. Viết lại câu: khoảng 2 phút một câu, vì cần soạn lại cấu trúc rồi kiểm tra nghĩa có giữ nguyên không. Vượt trần này ở một câu bất kỳ là tín hiệu nên đánh dấu và chuyển sang câu tiếp theo.
Đến câu ngữ pháp yêu cầu chọn giữa "Hardly", "No sooner", "Scarcely" cho một câu đảo ngữ có "than" ở mệnh đề sau, em đã dùng hết 45 giây mà vẫn phân vân giữa ba lựa chọn. Theo trần đã đặt, đây là lúc đánh dấu câu này, chọn tạm phương án hợp lý nhất theo cặp liên từ cố định đã học ở Khóa 3, rồi làm tiếp câu kế, không dừng lại tra cứu thêm.
Làm từ vựng và những câu ngữ pháp dễ nhận diện tín hiệu trước để có điểm chắc chắn và giữ tinh thần tự tin, sau đó chuyển sang tìm lỗi sai và cloze vì hai phần này có quy trình rõ ràng đã luyện ở Khóa 6, cuối cùng mới dồn sự tập trung cao nhất còn lại cho đọc hiểu suy luận và viết lại câu, đúng lúc đầu óc vẫn còn đủ tỉnh táo cho hai phần nặng nhất.
Một điểm dễ bỏ sót: kế hoạch thời gian không phải một con số cố định áp dụng cho mọi học sinh. Một học sinh đã luyện thành thạo kỹ năng chẩn đoán ở bài trước có thể rút ngắn trần 45 giây xuống còn 30 giây cho những câu tín hiệu rõ ràng, dồn phần dư ra cho đọc hiểu. Ngược lại, một học sinh còn yếu ở mảng cấu tạo từ nên nới trần phần từ vựng lên một chút, miễn là vẫn giữ tổng thời gian không vượt quá kế hoạch chung. Nguyên tắc cốt lõi không đổi: luôn biết trước mình sẽ dành bao nhiêu thời gian cho phần nào, thay vì để đồng hồ tự quyết định thay mình.
Một kế hoạch thời gian tốt cho đề HSG/IOE lớp 10 chia 105 phút theo đúng độ phức tạp thật của sáu phần, đặt trần riêng cho từng dạng câu bên trong mỗi phần (45 giây cho ngữ pháp-từ vựng đơn lẻ, 70 giây cho tìm lỗi sai, khoảng 2 đến 2,5 phút cho viết lại câu và đọc hiểu), và luôn dành khoảng mười phút dư cuối giờ để quay lại các câu đã đánh dấu. Thứ tự làm bài có thể đổi khác thứ tự in sẵn nếu điều đó giúp giữ tinh thần ổn định, miễn là trần thời gian cho từng dạng câu vẫn được tôn trọng.