Đây là bản xem thử. Phiên bản đầy đủ trong ứng dụng có bài tập, AI chấm ngay và theo dõi tiến độ học.
Bài học
Thái độ và giọng điệu tác giả qua lựa chọn từ ngữ
Mục tiêu bài học
Sau bài này, em xác định được thái độ chung của tác giả với chủ đề đang bàn (ủng hộ, phản đối, hoài nghi có chọn lọc, trung lập), và nhận ra điểm bài chuyển giọng từ ý kiến cá nhân sang lập luận dựa trên bằng chứng.
Kiến thức đã học
Bài trước em đã luyện suy ra một sự thật ẩn từ các chi tiết. Thái độ và giọng điệu tác giả là một dạng suy luận đặc biệt: thay vì suy ra MỘT SỰ KIỆN, em suy ra CẢM XÚC/QUAN ĐIỂM của người viết qua cách họ chọn từ, chứ không phải qua một câu tuyên bố trực tiếp "tôi nghĩ rằng...".
Trước khi đọc
Trước khi đọc: hai người có thể mô tả cùng một sự việc bằng hai cách hoàn toàn khác nhau về sắc thái — "tiết kiệm" và "keo kiệt" có thể chỉ cùng một hành vi, nhưng một từ mang thiện cảm, một từ mang ác cảm. Nhận ra sự khác biệt đó chính là kỹ năng của bài hôm nay.
Đoạn văn luyện tập
Đọc đoạn văn sau — đây là một bài bình luận, không phải bản tin trung lập, nên chú ý những từ mang sắc thái rõ rệt mà tác giả cố tình chọn.
> It has become fashionable to insist that everyone must be a 'lifelong learner', endlessly retraining as though a career were a treadmill that never stops. I do not doubt that some retraining is genuinely useful: a factory worker whose task has been automated benefits enormously from a well-designed course that leads to a new, stable trade. What troubles me is the breezy assumption, repeated in glossy reports from consultancies with no skin in the game, that displaced workers can simply 'upskill' their way into equally secure, equally well-paid careers, as if switching jobs were no more disruptive than switching a phone plan.
>
> The evidence tells a more sobering story. Studies following workers retrained after factory closures generally find that even those who complete a programme successfully earn, on average, notably less than they did before, for years afterwards. None of this means retraining programmes are worthless; a modest, honest gain is still a gain. It does mean that policymakers who present retraining as a full substitute for the jobs it replaces are, whether they realise it or not, selling something they cannot actually deliver.
Kỹ thuật xác định thái độ và giọng điệu tác giả
Thái độ tác giả lộ ra qua TÍNH TỪ và CỤM TỪ mang sắc thái, không phải qua nội dung sự kiện thuần túy. Trong đoạn văn này, cụm breezy assumption (giả định hời hợt, nhẹ tênh) và glossy reports from consultancies with no skin in the game (báo cáo bóng bẩy từ những công ty tư vấn không chịu rủi ro gì) đều mang sắc thái PHÊ PHÁN rõ rệt — đây không phải ngôn ngữ trung lập của một bản tin, mà là giọng văn của người đang bất bình với một cách nghĩ cụ thể.
Tuy nhiên, thái độ của tác giả không đơn giản là "ghét bỏ hoàn toàn" việc đào tạo lại. Câu I do not doubt that some retraining is genuinely useful và câu a modest, honest gain is still a gain ở cuối bài đều thừa nhận giá trị thật của việc đào tạo lại. Thái độ chính xác ở đây là hoài nghi có chọn lọc: chấp nhận một phần giá trị, nhưng phê phán việc PHÓNG ĐẠI giá trị đó thành giải pháp toàn diện. Nếu em chọn "tác giả hoàn toàn phản đối việc đào tạo lại", em đã bỏ sót phần thừa nhận này.
Về sự chuyển giọng, câu The evidence tells a more sobering story là điểm bản lề rõ ràng nhất trong bài: trước câu này, tác giả nói bằng giọng cá nhân (I do not doubt, what troubles me); sau câu này, tác giả chuyển sang trích dẫn nghiên cứu (Studies following workers...). Từ sobering (khiến người ta tỉnh táo, bớt ảo tưởng) vừa báo hiệu sự chuyển giọng, vừa gợi ý nội dung sắp tới sẽ mang tính cảnh tỉnh, đối lập với vẻ lạc quan của glossy reports vừa nhắc ở đoạn trên.
Phân loại từ ngữ mang sắc thái để xác định thái độ tác giả.Quy trình xác định thái độ tác giả từ lựa chọn từ ngữ.
Bài mẫu có hướng dẫn giải
Ví dụ
Xác định thái độ chung của tác giả
1
Đề hỏi: What is the author's overall attitude toward the claim that retraining can fully replace lost jobs? Bẫy là hai phương án đối lập cực đoan (hoàn toàn ủng hộ / hoàn toàn bác bỏ), trong khi thái độ thật của tác giả nằm ở giữa.
2
Ba cụm mang sắc thái mạnh nhất: breezy assumption (phê phán cách nghĩ hời hợt), a modest, honest gain is still a gain (thừa nhận giá trị thật, dù nhỏ), và selling something they cannot actually deliver (phê phán việc phóng đại). Ba cụm này cùng trỏ về MỘT thái độ: chấp nhận một phần, phê phán phần phóng đại.
3
Entirely dismissive: retraining programmes are worthless — trái trực tiếp với câu a modest, honest gain is still a gain. Fully supportive: retraining is an adequate substitute — trái với toàn bộ luận điểm chính, vốn phê phán chính ý tưởng "thay thế hoàn toàn". Neutral/indifferent, presenting facts without any opinion — sai vì bài dùng nhiều từ mang sắc thái mạnh (breezy, sobering, troubles me), không phải giọng trung lập của một bản tin.
4
Skeptical: acknowledges some value in retraining but critical of overselling it as a full solution — khớp cả phần thừa nhận (genuinely useful) lẫn phần phê phán (breezy assumption, selling something they cannot deliver).
5
Khi bài vừa có từ ngữ phê phán vừa có câu thừa nhận, thái độ đúng gần như luôn là dạng "có chọn lọc" (hoài nghi có chọn lọc, ủng hộ có điều kiện...), không phải một trong hai thái cực.
Ví dụ
Xác định điểm chuyển giọng của bài
1
Đề hỏi: Which phrase signals a shift from personal opinion to evidence-based argument? Bẫy là chọn một câu mang cảm xúc mạnh (troubles me) nhưng vẫn thuộc phần Ý KIẾN CÁ NHÂN, chưa phải điểm chuyển sang bằng chứng.
2
Đoạn 1 toàn bộ dùng ngôi thứ nhất và động từ chỉ quan điểm (I do not doubt, what troubles me). Đoạn 2 mở đầu bằng The evidence tells... rồi ngay sau đó là Studies following workers... — từ evidence và studies là tín hiệu hình thức của lập luận dựa trên dữ liệu, khác hẳn giọng đoạn 1.
3
"It has become fashionable to insist" — đây là câu MỞ ĐẦU bài, chưa phải điểm chuyển, mà là điểm xuất phát của ý kiến cá nhân. "I do not doubt" — vẫn nằm trong giọng cá nhân của đoạn 1. "None of this means..." — câu này xuất hiện SAU khi bằng chứng đã được trình bày, đóng vai trò tổng kết/thu hẹp ý, không phải điểm bắt đầu chuyển giọng.
4
"The evidence tells a more sobering story" — câu mở đầu đoạn 2, đánh dấu rõ việc chuyển từ ý kiến cá nhân sang trích dẫn nghiên cứu ngay sau đó.
5
Cụm the evidence/research/data shows... luôn là tín hiệu hình thức đáng tin cậy cho việc bài chuyển từ giọng cá nhân sang giọng lập luận khách quan — một tín hiệu áp dụng được cho hầu hết văn bình luận học thuật.
Luyện tập có gợi ý
Luyện tập độc lập
Lỗi thường gặp
Lỗi thường gặp
Lỗi thường gặp nhất là chọn thái độ cực đoan (hoàn toàn ủng hộ hoặc hoàn toàn phản đối) khi bài thực chất có sắc thái pha trộn. Mai từng kết luận tác giả "ghét bỏ hoàn toàn" việc đào tạo lại chỉ vì đọc thấy breezy assumption ở đoạn đầu, mà bỏ qua câu a modest, honest gain is still a gain ở cuối bài. Luôn đọc hết cả bài trước khi chốt thái độ, đừng dừng lại ở câu đầu tiên có sắc thái rõ.
Kiểm tra nhanh
Thái độ và giọng điệu tác giả không nằm ở nội dung sự kiện, mà nằm ở CÁCH tác giả chọn từ để kể về sự kiện đó. Khi bài có cả từ phê phán lẫn câu thừa nhận, thái độ đúng gần như luôn là dạng có chọn lọc, và điểm chuyển giọng từ ý kiến sang bằng chứng thường được đánh dấu bằng những cụm như the evidence shows.
Chương tiếp theo chuyển hẳn sang cấu trúc của một văn bản nhiều đoạn: ghép tiêu đề cho từng đoạn văn, và tìm đúng vị trí để chèn một câu bị thiếu — cả hai đều dựa vào việc đọc mối liên kết giữa các câu, một kỹ năng em đã luyện qua các bài tham chiếu và suy luận.
Đọc đoạn văn sau — đây là một bài bình luận, không phải bản tin trung lập, nên chú ý những từ mang sắc thái rõ rệt mà tác giả cố tình chọn.
It has become fashionable to insist that everyone must be a 'lifelong learner', endlessly retraining as though a career were a treadmill that never stops. I do not doubt that some retraining is genuinely useful: a factory worker whose task has been automated benefits enormously from a well-designed course that leads to a new, stable trade. What troubles me is the breezy assumption, repeated in glossy reports from consultancies with no skin in the game, that displaced workers can simply 'upskill' their way into equally secure, equally well-paid careers, as if switching jobs were no more disruptive than switching a phone plan.
The evidence tells a more sobering story. Studies following workers retrained after factory closures generally find that even those who complete a programme successfully earn, on average, notably less than they did before, for years afterwards. None of this means retraining programmes are worthless; a modest, honest gain is still a gain. It does mean that policymakers who present retraining as a full substitute for the jobs it replaces are, whether they realise it or not, selling something they cannot actually deliver.
Thái độ tác giả lộ ra qua TÍNH TỪ và CỤM TỪ mang sắc thái, không phải qua nội dung sự kiện thuần túy. Trong đoạn văn này, cụm breezy assumption (giả định hời hợt, nhẹ tênh) và glossy reports from consultancies with no skin in the game (báo cáo bóng bẩy từ những công ty tư vấn không chịu rủi ro gì) đều mang sắc thái PHÊ PHÁN rõ rệt — đây không phải ngôn ngữ trung lập của một bản tin, mà là giọng văn của người đang bất bình với một cách nghĩ cụ thể.
Tuy nhiên, thái độ của tác giả không đơn giản là "ghét bỏ hoàn toàn" việc đào tạo lại. Câu I do not doubt that some retraining is genuinely useful và câu a modest, honest gain is still a gain ở cuối bài đều thừa nhận giá trị thật của việc đào tạo lại. Thái độ chính xác ở đây là hoài nghi có chọn lọc: chấp nhận một phần giá trị, nhưng phê phán việc PHÓNG ĐẠI giá trị đó thành giải pháp toàn diện. Nếu em chọn "tác giả hoàn toàn phản đối việc đào tạo lại", em đã bỏ sót phần thừa nhận này.
Về sự chuyển giọng, câu The evidence tells a more sobering story là điểm bản lề rõ ràng nhất trong bài: trước câu này, tác giả nói bằng giọng cá nhân (I do not doubt, what troubles me); sau câu này, tác giả chuyển sang trích dẫn nghiên cứu (Studies following workers...). Từ sobering (khiến người ta tỉnh táo, bớt ảo tưởng) vừa báo hiệu sự chuyển giọng, vừa gợi ý nội dung sắp tới sẽ mang tính cảnh tỉnh, đối lập với vẻ lạc quan của glossy reports vừa nhắc ở đoạn trên.
Entirely dismissive: retraining programmes are worthless — trái trực tiếp với câu a modest, honest gain is still a gain. Fully supportive: retraining is an adequate substitute — trái với toàn bộ luận điểm chính, vốn phê phán chính ý tưởng "thay thế hoàn toàn". Neutral/indifferent, presenting facts without any opinion — sai vì bài dùng nhiều từ mang sắc thái mạnh (breezy, sobering, troubles me), không phải giọng trung lập của một bản tin.
"It has become fashionable to insist" — đây là câu MỞ ĐẦU bài, chưa phải điểm chuyển, mà là điểm xuất phát của ý kiến cá nhân. "I do not doubt" — vẫn nằm trong giọng cá nhân của đoạn 1. "None of this means..." — câu này xuất hiện SAU khi bằng chứng đã được trình bày, đóng vai trò tổng kết/thu hẹp ý, không phải điểm bắt đầu chuyển giọng.
Lỗi thường gặp nhất là chọn thái độ cực đoan (hoàn toàn ủng hộ hoặc hoàn toàn phản đối) khi bài thực chất có sắc thái pha trộn. Mai từng kết luận tác giả "ghét bỏ hoàn toàn" việc đào tạo lại chỉ vì đọc thấy breezy assumption ở đoạn đầu, mà bỏ qua câu a modest, honest gain is still a gain ở cuối bài. Luôn đọc hết cả bài trước khi chốt thái độ, đừng dừng lại ở câu đầu tiên có sắc thái rõ.