Bài học

Hiện tại tiếp diễn: hình thức am/is/are + V-ing

Mục tiêu

Sau bài học này, em lập được câu ở thì hiện tại tiếp diễn với am/is/are + V-ing để nói về việc đang diễn ra ngay lúc nói, và biết ba quy tắc thêm -ing đúng chính tả.

Kiến thức nền cần có

Em đã dùng am/is/are trong câu miêu tả (Minh is tall) và V-ing sau like/love/enjoy ở bài trước. Bài này ghép cả hai kiến thức đó lại thành một thì hoàn toàn mới: hiện tại tiếp diễn.

Câu hỏi khởi động

An nhìn ra sân trường giờ ra chơi: Quang đang đá bóng, Linh đang ngồi nghe nhạc bằng tai nghe. Đây là những việc đang xảy ra ngay lúc này, không phải thói quen hằng ngày — cần một thì khác hẳn thì hiện tại đơn em đã học.

Hình thức: am/is/are + V-ing

Thì hiện tại tiếp diễn diễn tả một hành động đang xảy ra ngay tại thời điểm nói. Công thức: S + am/is/are + V-ing. 'Quang is playing football.' 'Linh is listening to music.' am/is/are chia theo đúng chủ ngữ như em đã học ở thì to be miêu tả ngoại hình.

Ba quy tắc thêm -ing: (1) hầu hết động từ chỉ cần thêm thẳng -ing: play -> playing, read -> reading; (2) động từ kết thúc bằng một e câm thì bỏ e rồi thêm -ing: write -> writing, make -> making; (3) động từ ngắn kết thúc bằng một nguyên âm và một phụ âm thì gấp đôi phụ âm cuối rồi thêm -ing: run -> running, sit -> sitting.

Câu phủ định thêm not sau am/is/are: 'Quang isn't playing football now, he's studying.' Câu hỏi đảo am/is/are lên trước chủ ngữ: 'Is Linh listening to music right now?' Những từ tín hiệu thường gặp: now, right now, at the moment.

am/is/are chia đúng cho từng ngôi, đúng như em đã học ở bài to be: I am reading, You/We/They are reading, He/She/It is reading. Câu trả lời ngắn cho câu hỏi hiện tại tiếp diễn giữ nguyên am/is/are đã chia, không lặp lại V-ing: 'Is Linh listening to music?' — 'Yes, she is.' hoặc 'No, she isn't.' Thêm V-ing vào câu trả lời ngắn, kiểu 'Yes, she is listening', là thừa và không phải dạng câu trả lời ngắn chuẩn trong bài kiểm tra.

is chia theo chủ ngữ Quang, playing là dạng -ing của play.

Kiểm tra động từ thuộc nhóm nào trước khi thêm -ing giúp tránh lỗi chính tả.

Một vài câu ví dụ khác để em quen với việc chia am/is/are cho nhiều chủ ngữ khác nhau trong cùng ngữ cảnh sân trường: 'I am talking to Hoa right now.' 'We are sitting near the gate.' 'You are listening to the teacher.' Dù chủ ngữ đổi liên tục, công thức không đổi: luôn là to be chia đúng ngôi, cộng động từ đã thêm -ing theo đúng quy tắc chính tả. Một vài động từ hay dùng trong chủ đề bạn bè theo quy tắc gấp đôi phụ âm: swim -> swimming, chat -> chatting — luôn kiểm tra động từ có kết thúc bằng một nguyên âm và một phụ âm hay không trước khi quyết định gấp đôi phụ âm cuối đó.

Hai quy tắc bỏ e và gấp đôi phụ âm hay bị nhầm nhất khi gặp một cặp động từ nhìn gần giống nhau. So sánh hope (hy vọng) và hop (nhảy lò cò): hope kết thúc bằng e câm, nên bỏ e rồi thêm -ing thành hoping; hop kết thúc bằng một nguyên âm và một phụ âm, nên gấp đôi p thành hopping. Hai từ hoping và hopping viết rất giống nhau nhưng bắt nguồn từ hai động từ khác hẳn nghĩa, nên viết sai một chữ cái là đổi hẳn sang từ khác. Đây chính là kiểu bẫy chính tả hay xuất hiện nhất trong bài kiểm tra hiện tại tiếp diễn của lớp 6.

Ví dụ

Chia đúng am/is/are và thêm -ing

1
Đề bài: Miêu tả việc Quang đang làm ngay bây giờ, biết Quang đang chạy trên sân. Bẫy: viết 'Quang is runing', quên gấp đôi phụ âm n trước khi thêm -ing.
2
run là động từ ngắn kết thúc bằng một nguyên âm (u) và một phụ âm (n), nên phải gấp đôi phụ âm cuối thành running trước khi ghép với is theo chủ ngữ Quang.
3
(a) Quang is runing on the field — loại vì thiếu gấp đôi phụ âm n. (b) Quang is running on the field — đúng. (c) Quang are running on the field — loại vì chủ ngữ số ít Quang cần is, không phải are. (d) Quang running on the field — loại vì thiếu is.
4
Quang is running on the field.
5
Động từ ngắn kết thúc nguyên âm + phụ âm phải gấp đôi phụ âm cuối trước khi thêm -ing. Biến thể: sit cũng theo quy tắc này -> sitting.

Ví dụ

Nhận diện lỗi sai trong câu hiện tại tiếp diễn

1
Đề bài: Identify the error: Linh (A) is (B) writeing (C) a letter (D) to her friend right now. Bẫy: học sinh có thể nghĩ lỗi nằm ở is vì chưa quen kiểm tra chính tả V-ing trước.
2
write kết thúc bằng e câm, phải bỏ e rồi mới thêm -ing thành writing, không giữ nguyên e rồi cộng thẳng -ing thành writeing — đây chính là lỗi sai duy nhất trong câu.
3
Đổi writeing thành writing: Linh is writing a letter to her friend right now.
4
Linh is writing a letter to her friend right now.
5
Động từ kết thúc bằng e câm luôn bỏ e trước khi thêm -ing: write -> writing, make -> making, không bao giờ giữ nguyên e.

Ví dụ

Phân biệt hoping và hopping

1
Đề bài: Complete: Nam is ___ (hope) to win the next football match. Bẫy: viết 'hopping', nhầm động từ hope (hy vọng) với hop (nhảy lò cò) vì hai từ chỉ khác nhau một chữ cái ở dạng -ing.
2
Động từ cần chia ở đây là hope, không phải hop. hope kết thúc bằng e câm, nên áp dụng Quy tắc 2: bỏ e rồi thêm -ing, được hoping, không gấp đôi phụ âm p.
3
(a) hopping — loại vì đây là dạng -ing của hop (nhảy lò cò), sai nghĩa với câu, và nếu đúng là hop thì cũng phải gấp đôi p đúng, chỉ là sai động từ gốc. (b) hopeing — loại vì giữ nguyên e rồi cộng thẳng -ing, sai quy tắc bỏ e câm. (c) hoping — đúng, bỏ e rồi thêm -ing đúng quy tắc, đúng nghĩa hy vọng. (d) hopeeing — loại vì thừa chữ e, không có quy tắc nào tạo ra dạng này.
(a) hopping — loại vì đây là dạng -ing của hop (nhảy lò cò), sai nghĩa với câu, và nếu đúng là hop thì cũng phải gấp đôi p đúng, chỉ là sai động từ gốc. (b) hopeing — loại vì giữ nguyên e rồi cộng thẳng -ing, sai quy tắc bỏ e câm. (c) hoping — đúng, bỏ e rồi thêm -ing đúng quy tắc, đúng nghĩa hy vọng. (d) hopeeing — loại vì thừa chữ e, không có quy tắc nào tạo ra dạng này.
4
Nam is hoping to win the next football match.
5
hope (bỏ e) -> hoping khác hẳn hop (gấp đôi phụ âm) -> hopping. Biến thể tương tự: dine (bỏ e) -> dining khác hẳn dinner vốn là danh từ, không phải dạng -ing của một động từ ngắn.

Sai lầm thường gặp

Sai lầm phổ biến nhất là quên áp dụng đúng quy tắc chính tả khi thêm -ing: giữ nguyên e (writeing thay vì writing) hoặc quên gấp đôi phụ âm (runing thay vì running). Sai lầm thứ hai là chia sai am/is/are theo chủ ngữ, nhất là với chủ ngữ ghép nối bằng and (luôn dùng are).

Luyện tập có hướng dẫn

Luyện tập độc lập

Kiểm tra nhanh

Ghi nhớ

Thì hiện tại tiếp diễn dùng am/is/are + V-ing để nói việc đang xảy ra ngay lúc nói. Nhớ ba quy tắc thêm -ing: thêm thẳng, bỏ e câm, hoặc gấp đôi phụ âm cuối.

Bài tiếp theo em sẽ so sánh thì hiện tại tiếp diễn với thì hiện tại đơn đã học từ trước, để không nhầm lẫn khi nào dùng thì nào.