Đây là bản xem thử. Phiên bản đầy đủ trong ứng dụng có bài tập, AI chấm ngay và theo dõi tiến độ học.
Bài học
Từ vựng ô nhiễm và ba việc nên làm
Mục tiêu
Sau bài học này, em nhận diện đúng các từ chỉ vấn đề môi trường (pollution, litter, rubbish, waste) và ba động từ hành động xanh reduce, reuse, recycle, đồng thời phân biệt được reuse với recycle, hai từ học sinh lớp 6 hay dùng lẫn.
Kiến thức nền cần có
Ở tiểu học em đã quen với những từ đơn giản như dirty, clean, rubbish khi nói về việc giữ lớp học sạch sẽ. Bài học hôm nay đưa vốn từ đó lên một mức cụ thể hơn, đúng với chủ đề Our greener world của lớp 6, và bổ sung ba động từ mà đề kiểm tra hay hỏi nhất.
Câu hỏi khởi động
Trên đường đi học về, Nam nhìn thấy một túi ni-lông trôi nổi trên con kênh gần trường. Cậu tự hỏi: từ tiếng Anh nào gọi đúng vấn đề này, và mình có thể làm gì để dòng kênh bớt bẩn đi? Bài học hôm nay trả lời cả hai câu hỏi đó.
Từ vựng chỉ vấn đề môi trường
Air pollution là ô nhiễm không khí, water pollution là ô nhiễm nguồn nước. Pollution luôn là danh từ không đếm được, nên không bao giờ viết pollutions dù đang nói tới nhiều loại ô nhiễm khác nhau — câu đúng là 'Air pollution and water pollution are serious problems in big cities.' Litter vừa là danh từ chỉ rác vứt bừa bãi, vừa là động từ chỉ hành động vứt rác, ví dụ biển báo quen thuộc 'Please do not litter in the park.'
Waste và rubbish gần nghĩa nhưng không hoàn toàn giống nhau. Rubbish thường chỉ rác thải sinh hoạt hằng ngày trong nhà hay lớp học, còn waste có phạm vi rộng hơn, bao gồm cả chất thải công nghiệp từ nhà máy. Hai collocation quan trọng cần nhớ là throw away rubbish (vứt bỏ rác) và cause pollution (gây ra ô nhiễm) — cả hai đều xuất hiện thường xuyên trong bài hoàn thành câu và bài đọc hiểu.
Ba việc nên làm: reduce, reuse, recycle
Reduce, reuse và recycle là ba động từ hành động cốt lõi của chủ đề này, và chúng có một thứ tự ưu tiên rõ ràng: giảm sử dụng trước tiên, dùng lại nếu đồ vật còn dùng được, và chỉ tái chế khi đồ vật không thể dùng theo cách cũ nữa. 'Reduce plastic bags' nghĩa là giảm dùng túi ni-lông, 'reuse a glass jar' nghĩa là dùng lại một cái lọ thủy tinh cho mục đích khác, còn 'recycle paper and cans' nghĩa là tái chế giấy và lon nhôm.
Học sinh lớp 6 rất hay nhầm reuse với recycle, vì cả hai đều nói về việc dùng lại đồ cũ. Điểm khác nằm ở việc vật đó có bị biến đổi hay không: reuse giữ nguyên hình dạng của vật để dùng cho một việc khác — một chai nhựa cũ dùng để trồng cây vẫn là chính nó, chỉ đổi công dụng. Recycle thì biến đổi hẳn vật liệu: chai nhựa được nghiền vụn, nấu chảy rồi tạo ra một sản phẩm hoàn toàn mới. Cách nhớ ngắn gọn: reuse — vẫn là nó; recycle — biến thành thứ khác.
reduce luôn đứng trước reuse và recycle vì đó là việc nên ưu tiên nhất.
Ví dụ
Chọn đúng từ vựng môi trường
1
Đề bài: Choose the best word. 'Plastic bags ___ the sea because fish and turtles can eat them by mistake.' Bẫy: nhầm giữa động từ và danh từ, chọn litter hoặc pollution vì cả hai đều liên quan tới rác và ô nhiễm.
2
Câu cần một động từ chính diễn tả hành động gây ra ô nhiễm cho biển, đứng ngay sau chủ ngữ 'Plastic bags' và trước tân ngữ 'the sea'. Vị trí này bắt buộc là một động từ, không thể là danh từ.
3
(a) litter — loại vì litter nghĩa là vứt rác bừa bãi, không hợp nghĩa với tân ngữ 'the sea' trong câu này. (b) pollution — loại vì đây là danh từ, không thể làm động từ chính của câu. (c) pollute — đúng, pollute là động từ nghĩa 'làm ô nhiễm', hợp cả vị trí lẫn nghĩa với tân ngữ the sea. (d) waste — loại vì waste nghĩa là lãng phí hoặc chất thải, không diễn tả hành động gây ô nhiễm.
4
Plastic bags pollute the sea because fish and turtles can eat them by mistake.
5
pollute là động từ, pollution là danh từ — luôn kiểm tra vị trí trong câu trước khi chọn từ. Biến thể: đổi tân ngữ the sea thành rivers, ta có câu tương tự 'Plastic bags pollute rivers.'
Ví dụ
Phân biệt reuse và recycle
1
Đề bài: Complete the sentence. 'Instead of throwing the glass jar away, Lan decided to ___ it as a flower pot.' Bẫy: chọn nhầm recycle vì nghĩ mọi hành động dùng lại đồ cũ đều gọi là recycle.
2
Lan giữ nguyên cái lọ thủy tinh, chỉ đổi mục đích sử dụng sang trồng hoa; vật liệu không hề bị biến đổi. Đây đúng là đặc điểm của reuse, không phải recycle.
3
(a) recycle — loại vì recycle cần biến đổi vật liệu, còn cái lọ ở đây vẫn giữ nguyên hình dạng ban đầu. (b) reduce — loại vì reduce nghĩa là giảm sử dụng, không liên quan tới việc dùng lại một vật cụ thể. (c) reuse — đúng, đúng nghĩa dùng lại nguyên vật thể cho một mục đích mới. (d) waste — loại vì waste nghĩa là lãng phí, trái ngược hoàn toàn với hành động của Lan.
4
Instead of throwing the glass jar away, Lan decided to reuse it as a flower pot.
5
reuse giữ nguyên vật thể cho một mục đích mới; recycle biến vật liệu thành thứ khác hẳn. Biến thể: 'recycle the glass jar' chỉ đúng khi cái lọ bị nghiền vỡ và nấu chảy để làm ra thủy tinh mới.
Sai lầm thường gặp
Nhiều học sinh viết 'pollutions' ở dạng số nhiều vì nghĩ đây là danh từ đếm được giống các loại ô nhiễm khác nhau — sai, pollution luôn ở dạng số ít dù nói về nhiều vấn đề ô nhiễm. Một lỗi khác là dùng reuse và recycle lẫn lộn: hãy luôn tự hỏi 'vật đó có còn giữ nguyên hình dạng không' trước khi chọn từ.
Luyện tập có hướng dẫn
Luyện tập độc lập
Kiểm tra nhanh
Ghi nhớ
Ghi nhớ ba việc reduce, reuse, recycle theo đúng thứ tự ưu tiên, và phân biệt pollution (ô nhiễm, không đếm được) với waste/rubbish (chất thải, rác). Đây là nền tảng từ vựng cho toàn bộ chủ đề Our greener world.
Bài tiếp theo em sẽ dùng đúng vốn từ này để đặt ra quy tắc bảo vệ môi trường bằng should, must và mustn't.
Air pollution là ô nhiễm không khí, water pollution là ô nhiễm nguồn nước. Pollution luôn là danh từ không đếm được, nên không bao giờ viết pollutions dù đang nói tới nhiều loại ô nhiễm khác nhau — câu đúng là 'Air pollution and water pollution are serious problems in big cities.' Litter vừa là danh từ chỉ rác vứt bừa bãi, vừa là động từ chỉ hành động vứt rác, ví dụ biển báo quen thuộc 'Please do not litter in the park.'
Waste và rubbish gần nghĩa nhưng không hoàn toàn giống nhau. Rubbish thường chỉ rác thải sinh hoạt hằng ngày trong nhà hay lớp học, còn waste có phạm vi rộng hơn, bao gồm cả chất thải công nghiệp từ nhà máy. Hai collocation quan trọng cần nhớ là throw away rubbish (vứt bỏ rác) và cause pollution (gây ra ô nhiễm) — cả hai đều xuất hiện thường xuyên trong bài hoàn thành câu và bài đọc hiểu.
Reduce, reuse và recycle là ba động từ hành động cốt lõi của chủ đề này, và chúng có một thứ tự ưu tiên rõ ràng: giảm sử dụng trước tiên, dùng lại nếu đồ vật còn dùng được, và chỉ tái chế khi đồ vật không thể dùng theo cách cũ nữa. 'Reduce plastic bags' nghĩa là giảm dùng túi ni-lông, 'reuse a glass jar' nghĩa là dùng lại một cái lọ thủy tinh cho mục đích khác, còn 'recycle paper and cans' nghĩa là tái chế giấy và lon nhôm.
Học sinh lớp 6 rất hay nhầm reuse với recycle, vì cả hai đều nói về việc dùng lại đồ cũ. Điểm khác nằm ở việc vật đó có bị biến đổi hay không: reuse giữ nguyên hình dạng của vật để dùng cho một việc khác — một chai nhựa cũ dùng để trồng cây vẫn là chính nó, chỉ đổi công dụng. Recycle thì biến đổi hẳn vật liệu: chai nhựa được nghiền vụn, nấu chảy rồi tạo ra một sản phẩm hoàn toàn mới. Cách nhớ ngắn gọn: reuse — vẫn là nó; recycle — biến thành thứ khác.
(a) litter — loại vì litter nghĩa là vứt rác bừa bãi, không hợp nghĩa với tân ngữ 'the sea' trong câu này. (b) pollution — loại vì đây là danh từ, không thể làm động từ chính của câu. (c) pollute — đúng, pollute là động từ nghĩa 'làm ô nhiễm', hợp cả vị trí lẫn nghĩa với tân ngữ the sea. (d) waste — loại vì waste nghĩa là lãng phí hoặc chất thải, không diễn tả hành động gây ô nhiễm.
(a) recycle — loại vì recycle cần biến đổi vật liệu, còn cái lọ ở đây vẫn giữ nguyên hình dạng ban đầu. (b) reduce — loại vì reduce nghĩa là giảm sử dụng, không liên quan tới việc dùng lại một vật cụ thể. (c) reuse — đúng, đúng nghĩa dùng lại nguyên vật thể cho một mục đích mới. (d) waste — loại vì waste nghĩa là lãng phí, trái ngược hoàn toàn với hành động của Lan.