Bài học

Ôn tập trọng âm từ hai và ba âm tiết

Mục tiêu

Sau bài học này, em nhận diện đúng trọng âm chính của các từ hai và ba âm tiết đã gặp trong suốt năm lớp 8, đồng thời làm đúng dạng bài tìm từ có trọng âm khác với ba từ còn lại — dạng bài quen thuộc trong phần ngữ âm của đề kiểm tra.

Kiến thức nền cần có

Em đã làm quen với quy tắc trọng âm cơ bản từ lớp 6, lớp 7: danh từ và tính từ hai âm tiết thường nhấn âm tiết thứ nhất, còn động từ hai âm tiết thường nhấn âm tiết thứ hai. Bài này không dạy lại từ đầu mà gom quy tắc đó lại, áp dụng trên chính vốn từ các chủ đề lớp 8 — giải trí, môi trường, sức khỏe, công nghệ — và bổ sung một nhóm từ ba âm tiết có đuôi cố định.

Câu hỏi khởi động

Trong giờ ôn tập, Hoa đọc to từ comfortable và nhấn nhầm vào âm tiết thứ hai, khiến cả lớp bật cười. Nam thắc mắc vì sao compare lại nhấn âm tiết thứ hai trong khi comfort lại nhấn âm tiết đầu, dù cả hai đều có từ hai âm tiết trở lên. Câu trả lời nằm ở từ loại và cấu tạo của từ, không phải một quy tắc chung cho mọi từ dài.

Trọng âm từ hai âm tiết: nhìn từ loại trước

Với từ hai âm tiết, quy tắc phổ biến nhất là danh từ và tính từ nhấn âm tiết thứ nhất, còn động từ nhấn âm tiết thứ hai. Comfort, healthy, picnic đều là danh từ hoặc tính từ và nhấn âm đầu; protect, predict lại là động từ và nhấn âm thứ hai. Quy tắc này có ngoại lệ — travel, promise là động từ nhưng vẫn nhấn âm đầu — nên em cần ghi nhớ riêng những từ ngoại lệ hay gặp trong đề, không áp dụng máy móc cho mọi động từ.

Với từ ba âm tiết trở lên, một cách hiệu quả hơn là nhìn vào đuôi từ thay vì đoán theo cảm tính. Các từ tận cùng bằng -tion, -sion nhấn vào âm tiết ngay trước đuôi đó: pollution nhấn lu, communication nhấn ca, decision nhấn ci. Khi từ gốc đã có đuôi -tion rồi lại gắn thêm hậu tố khác, như tradition thành traditional, trọng âm giữ nguyên vị trí của từ gốc chứ không dịch chuyển theo hậu tố mới thêm vào.

Nhìn từ loại và đuôi từ trước khi đoán trọng âm, đừng đọc nhẩm theo cảm tính.

Ví dụ

Xác định trọng âm từ hai âm tiết theo từ loại

1
Đề bài: đánh dấu trọng âm chính của bốn từ sau - comfort, protect, picnic, predict. Bẫy nằm ở việc học sinh thường đọc nhẩm mà không phân biệt từ loại, dẫn đến nhầm lẫn giữa comfort (danh từ) và protect (động từ).
2
Comfort và picnic là danh từ hai âm tiết, theo quy tắc nhấn âm tiết thứ nhất. Protect và predict là động từ hai âm tiết, theo quy tắc nhấn âm tiết thứ hai.
3
Đọc comfort thành com-FORT là sai vì đây là danh từ, không nhấn âm hai. Đọc protect thành PRO-tect cũng sai vì đây là động từ, phải nhấn âm hai theo đúng quy tắc động từ hai âm tiết.
4
COM-fort, pro-TECT, PIC-nic, pre-DICT - phần in hoa là âm tiết được nhấn.
5
Danh từ hoặc tính từ hai âm tiết nhấn âm một, động từ hai âm tiết nhấn âm hai. Biến thể gần: object khi là danh từ nhấn âm một (một vật thể), nhưng khi làm động từ lại nhấn âm hai (phản đối) - cùng một từ, hai cách nhấn theo từ loại.

Ví dụ

Trọng âm từ ba âm tiết theo đuôi từ

1
Đề bài: đánh dấu trọng âm của communication, decision, traditional. Bẫy nằm ở traditional - nhiều bạn áp dụng nhầm quy tắc của -tion cho cả -tional, trong khi hậu tố thực sự gắn vào đây là -al, gắn thêm vào từ gốc tradition.
2
Communication và decision tận cùng bằng -tion hoặc -sion nên nhấn vào âm tiết ngay trước đuôi đó. Traditional lại tận cùng bằng -al, cần giữ nguyên trọng âm của từ gốc tradition thay vì áp dụng lại quy tắc -tion.
3
communi-CA-tion đúng vì nhấn ngay trước -tion. de-CI-sion đúng vì nhấn ngay trước -sion. tra-DI-tional đúng vì trọng âm rơi đúng vị trí của từ gốc tradition, hậu tố -al phía sau không kéo trọng âm dịch chuyển theo nó.
4
communi-CA-tion, de-CI-sion, tra-DI-tional.
5
Đuôi -tion/-sion nhấn âm ngay trước nó gần như luôn đúng. Nhưng khi từ gốc đã có hậu tố khác gắn thêm vào, như tradition thành traditional, hãy giữ nguyên trọng âm của từ gốc thay vì áp dụng lại quy tắc -tion cho cả từ mới.

Ví dụ

Dạng bài tìm từ có trọng âm khác

1
Đề bài: chọn từ có trọng âm rơi vào âm tiết khác với ba từ còn lại trong bốn từ comfort, protect, picnic, traffic. Dạng bài này không hỏi trực tiếp trọng âm của một từ mà yêu cầu so sánh cả bốn từ với nhau.
2
Comfort, picnic, traffic đều là danh từ hai âm tiết, nhấn âm tiết thứ nhất: COM-fort, PIC-nic, TRAF-fic. Protect là động từ hai âm tiết, nhấn âm tiết thứ hai: pro-TECT.
3
Comfort, picnic, traffic đều nhấn âm một nên bị loại khỏi vai trò đáp án khác biệt. Protect nhấn âm hai, khác hẳn ba từ còn lại.
4
protect, vì đây là từ duy nhất trong bốn từ nhấn âm tiết thứ hai.
5
Với dạng bài so sánh bốn từ, hãy xác định trọng âm của cả bốn từ trước, rồi tìm từ lạc nhóm, thay vì chỉ nhìn lướt qua độ dài của từng từ.

Bẫy thường gặp

Nhiều bạn cho rằng từ càng dài thì trọng âm càng rơi về cuối từ, hoặc áp dụng một quy tắc duy nhất cho mọi từ nhiều âm tiết. Thực tế trọng âm phụ thuộc vào từ loại và đuôi từ cụ thể - traditional không nhấn theo -tion dù bên trong chứa các chữ cái đó, vì hậu tố thực sự gắn vào từ này là -al.

Luyện tập có hướng dẫn

Luyện tập độc lập

Kiểm tra nhanh

Tổng kết

Trọng âm từ hai âm tiết phụ thuộc vào từ loại: danh từ hoặc tính từ nhấn âm một, động từ nhấn âm hai, trừ một số ngoại lệ cần ghi nhớ riêng. Trọng âm từ ba âm tiết trở lên có đuôi -tion/-sion thường nhấn ngay trước đuôi đó, nhưng khi từ gốc gắn thêm hậu tố khác như -al, trọng âm giữ nguyên vị trí của từ gốc chứ không dịch chuyển theo đuôi mới.

Bài tiếp theo em sẽ ôn lại một nhóm âm dễ nhầm khác - không phải trọng âm mà là chính bản thân âm được phát ra, cùng cách phát âm đuôi -ed và -s/-es theo từng nhóm âm cuối.