Mạch gỗ vận chuyển nước lên lá

Một nhóm học sinh cắm hai cành hoa cúc trắng giống hệt nhau vào hai cốc nước, một cốc pha màu đỏ, một cốc để nước trong. Sau bốn giờ, dự đoán cành nào có cánh hoa đổi màu và giải thích vì sao.

Nước, dù có pha màu hay không, đều đi vào mạch gỗ qua vết cắt ở cuống rồi di chuyển lên tới lá và cánh hoa nhờ lực kéo từ thoát hơi nước.

Cành trong cốc nước màu sẽ mang theo phẩm màu đi cùng dòng nước lên tới cánh hoa; cành trong cốc nước trong không có gì để nhuộm màu nên cánh hoa vẫn giữ nguyên màu trắng.

Việc chỉ cành cắm nước màu đổi màu, còn cành cắm nước trong không đổi, chứng tỏ chính dòng nước trong mạch gỗ mang theo màu đi lên, chứ không phải một nguyên nhân nào khác.

Vậy cành cắm nước pha màu đỏ sẽ có cánh hoa nhuốm màu đỏ dần từ gân ra mép, còn cành cắm nước trong giữ nguyên màu trắng — kết quả này chứng minh mạch gỗ vận chuyển nước liên tục từ cuống lên tới cánh hoa.

Một cành cây cắm trong nước pha màu xanh được cắt ngang sau ba giờ và soi dưới kính hiển vi. Học sinh chỉ thấy một vòng mô bắt màu xanh rõ rệt, còn phần vỏ ngoài và phần lõi giữa thân hầu như không bắt màu. Giải thích quan sát này.

Vòng mô bắt màu xanh chính là vị trí của các bó mạch gỗ trong thân, xếp thành vòng ngay dưới lớp vỏ.

Nước màu chỉ di chuyển bên trong hệ thống ống rỗng của mạch gỗ, không lan sang các mô khác như vỏ ngoài hay phần lõi giữa thân — đây là hệ quả trực tiếp của việc mạch gỗ là một hệ ống dẫn kín, tách biệt.

Ba giờ là đủ để dòng nước di chuyển một đoạn đáng kể trong mạch gỗ nhờ lực kéo liên tục từ thoát hơi nước ở lá, nên vòng màu đã hiện rõ ở vị trí cắt.

Vậy vòng mô bắt màu chính là mạch gỗ; phần vỏ và lõi không bắt màu vì nước màu chỉ di chuyển bên trong hệ ống mạch gỗ, không tự do lan sang các mô lân cận.