Bài học

Ôn tập thì hiện tại và quá khứ qua đoạn văn du lịch sinh thái

Mục tiêu

Sau bài học này, em chọn đúng thì hiện tại đơn, hiện tại tiếp diễn, hoặc quá khứ đơn khi viết về một chuyến du lịch sinh thái, dựa vào đúng tín hiệu thời gian trong câu chứ không đoán theo cảm giác quen tai.

Kiến thức nền cần có

Em đã học hiện tại đơn và hiện tại tiếp diễn ở Khóa 1 (nói về thói quen gia đình) và quá khứ đơn ở các lớp dưới. Bài học này ôn lại ba thì đó trong một ngữ cảnh mới - nhật ký một chuyến du lịch sinh thái - chưa dạy thêm thì nào mới.

Khởi động

Đọc câu nhật ký của Mai: "We are staying at an eco-lodge in Cuc Phuong this week." và câu của An: "We stayed at an eco-lodge in Cuc Phuong last month." Hai câu chỉ khác nhau một vài từ, nhưng mang hai ý nghĩa về thời gian hoàn toàn khác nhau. Tín hiệu nào trong mỗi câu giúp em nhận ra sự khác biệt đó?

Ba thì, ba tín hiệu thời gian

Hiện tại đơn diễn tả một thói quen, một sự thật chung, hoặc một lịch trình cố định, thường đi cùng trạng từ tần suất (often, usually, every year) hoặc một sự thật không đổi theo thời gian. Ví dụ: "Cuc Phuong National Park opens its bat cave to visitors every morning." câu này nói về một lịch trình cố định, lặp lại hằng ngày, không phải một hành động đang diễn ra ngay lúc nói.

Hiện tại tiếp diễn diễn tả một hành động đang diễn ra ngay tại thời điểm nói, hoặc một tình huống tạm thời, thường đi cùng tín hiệu "now", "at the moment", "this week", hoặc "currently". Ví dụ: "The guide is currently leading a group through the primate rescue centre." hành động dẫn đoàn đang diễn ra ngay lúc câu này được nói ra.

Quá khứ đơn diễn tả một hành động đã hoàn tất trong quá khứ, thường đi cùng mốc thời gian cụ thể đã qua như "yesterday", "last week", "in 2019", hoặc "when we visited". Ví dụ: "Last month, the park introduced a new rule limiting the number of daily visitors." hành động giới thiệu quy định đã xảy ra và kết thúc ở một mốc thời gian quá khứ cụ thể.

Ba thì này rất dễ chọn nhầm khi đoạn văn có nhiều mốc thời gian xen kẽ, đặc biệt khi một nhật ký du lịch vừa kể chuyện đã xảy ra, vừa mô tả điều đang diễn ra ngay lúc viết, vừa nêu một sự thật chung về địa điểm.

Một số động từ hiếm khi dùng ở dạng tiếp diễn dù ngữ cảnh có vẻ "đang xảy ra", ví dụ "belong", "know", "own" - các động từ chỉ trạng thái, không chỉ hành động. Câu "This section of the forest belongs to the conservation zone." luôn ở hiện tại đơn, dù ý muốn nói "ngay bây giờ, khu vực này thuộc về khu bảo tồn", vì "belong" không dùng dạng tiếp diễn.

Luôn tìm tín hiệu thời gian trước khi chọn thì, không chọn theo cảm giác quen tai.

Ví dụ

Chọn đúng thì trong nhật ký du lịch của Hoa

1
Điền đúng thì của động từ: "Every year, thousands of tourists ___ (visit) Cuc Phuong to see the primate rescue centre. Right now, our group ___ (walk) along the botanical trail. Yesterday, we ___ (see) three different species of langur." Bẫy nằm ở việc ba câu liền nhau nhưng cần ba thì khác nhau.
2
"Every year" là trạng từ tần suất, chỉ một sự việc lặp lại hằng năm, đúng tín hiệu hiện tại đơn: "visit".
3
"Right now" chỉ hành động đang diễn ra ngay lúc nói, đúng tín hiệu hiện tại tiếp diễn: "are walking".
4
"Yesterday" là mốc thời gian quá khứ cụ thể, đúng tín hiệu quá khứ đơn: "saw".
5
"visit" (hiện tại đơn), "are walking" (hiện tại tiếp diễn), "saw" (quá khứ đơn) - ba thì khác nhau cho ba tín hiệu thời gian khác nhau trong cùng một đoạn.

Ví dụ

Tìm lỗi sai về thì trong câu tả eco-lodge

1
Tìm lỗi sai: "Last summer, our family stays at an eco-lodge that runs entirely on solar power." Bẫy nằm ở việc câu có mốc thời gian quá khứ rõ ràng nhưng động từ chính lại chia sai thì.
2
"Last summer" là mốc thời gian quá khứ cụ thể, nhưng động từ chính "stays" lại chia ở hiện tại đơn, không khớp với tín hiệu thời gian của câu.
3
Sửa "stays" thành "stayed", giữ nguyên mệnh đề quan hệ "that runs entirely on solar power" vì đây mô tả một đặc điểm chung, không đổi, của chính eco-lodge đó, nên hiện tại đơn ở mệnh đề này vẫn đúng.
4
"Last summer, our family stayed at an eco-lodge that runs entirely on solar power."
5
Một câu có thể trộn hai thì hợp lý: quá khứ đơn cho hành động đã xảy ra, hiện tại đơn cho một đặc điểm vẫn đúng đến bây giờ - không phải lúc nào cả câu cũng dùng một thì.

Ví dụ

Hoàn thành đoạn văn ngắn kết hợp cả ba thì

1
Điền đúng thì: "Phong ___ (write) in his travel journal every evening during the trip. Right now, he ___ (write) about the boat trip through the mangrove forest. Last night, he ___ (write) about meeting a local fisherman." Bẫy nằm ở việc cùng một động từ "write" phải chia ba thì khác nhau trong ba câu liên tiếp.
2
"Every evening during the trip" chỉ một thói quen lặp lại suốt chuyến đi, đúng tín hiệu hiện tại đơn: "writes".
3
"Right now" chỉ hành động đang diễn ra, đúng hiện tại tiếp diễn: "is writing". "Last night" là mốc thời gian quá khứ cụ thể, đúng quá khứ đơn: "wrote".
4
"writes" (hiện tại đơn), "is writing" (hiện tại tiếp diễn), "wrote" (quá khứ đơn).
5
Cùng một động từ có thể xuất hiện ở cả ba thì trong cùng một đoạn văn, miễn là mỗi câu có tín hiệu thời gian riêng. Biến thể gần: "Linh usually reads about ecotourism, but right now she is reading about renewable energy, and yesterday she read an article about eco-lodges."

Bẫy thường gặp

(1) Dùng hiện tại tiếp diễn cho một sự thật chung, ví dụ nói "The park is protecting endangered species" khi ý muốn nói một đặc điểm luôn đúng, đúng ra phải dùng hiện tại đơn "protects". (2) Giữ nguyên hiện tại đơn cho một hành động đã có mốc thời gian quá khứ rõ ràng. (3) Quên rằng một câu có thể hợp lý khi trộn hai thì khác nhau cho hai vế khác chức năng.

Luyện tập có hướng dẫn

Luyện tập độc lập

Luôn tìm tín hiệu thời gian trước khi chọn thì: trạng từ tần suất hoặc sự thật chung dùng hiện tại đơn, "right now" dùng hiện tại tiếp diễn, mốc thời gian quá khứ cụ thể dùng quá khứ đơn.

Bài tiếp theo ôn tập câu bị động, một cấu trúc rất hay xuất hiện khi mô tả các quy định bảo vệ môi trường tại các điểm du lịch sinh thái.