Bài học

Mệnh đề quan hệ với giới từ đứng trước whom/which

Mục tiêu

Sau bài học này, em nhận diện và dựng đúng mệnh đề quan hệ trang trọng khi câu có giới từ: đưa giới từ lên đứng ngay trước whom (người) hoặc which (vật), thay vì để giới từ ở cuối câu như văn nói thông thường.

Kiến thức nền cần có

Chương trình chuẩn lớp 10 đã dạy em mệnh đề quan hệ xác định (who/which/that/whose, không dấu phẩy) và mệnh đề quan hệ không xác định (có dấu phẩy). Bài này không lặp lại hai dạng đó, mà thêm một lựa chọn trang trọng hơn cho đúng một tình huống cụ thể: khi mệnh đề quan hệ có giới từ.

Mở rộng dành cho HSG — mệnh đề quan hệ với giới từ

Đề tuyển sinh 10 và chương trình chuẩn lớp 10 chỉ yêu cầu dạng thông thường, giữ giới từ ở cuối mệnh đề (the man who I spoke to). Cấu trúc đưa giới từ lên trước whom/which hoàn toàn không nằm trong yêu cầu cần đạt của lớp 10, là cấu trúc trang trọng của văn viết học thuật, xuất hiện dày đặc trong bài đọc và bài viết chuyên Anh, HSG.

Câu hỏi khởi động

So sánh hai câu: "The teacher who I talked to is very kind." và "The teacher to whom I talked is very kind." Hai câu mang đúng một nghĩa, nhưng câu sau trang trọng hơn hẳn nhờ đưa giới từ "to" lên đứng ngay trước đại từ quan hệ. Đây chính là kỹ thuật em học hôm nay.

Quy tắc đưa giới từ lên trước đại từ quan hệ

Khi mệnh đề quan hệ chứa một giới từ, văn nói để giới từ ở cuối mệnh đề, đại từ quan hệ có thể là who/that (người) hoặc which/that (vật), thậm chí lược bỏ hẳn. Văn viết trang trọng đưa giới từ lên đứng NGAY TRƯỚC đại từ quan hệ, và khi đó đại từ quan hệ bắt buộc phải đổi: whom cho người, which cho vật. Không bao giờ dùng who hay that ngay sau một giới từ, dù mệnh đề đang ở dạng xác định hay không xác định.

Khi mệnh đề quan hệ chứa một giới từ, văn nói để giới từ ở cuối mệnh đề, đại từ quan hệ có thể là who/that (người) hoặc which/that (vật), thậm chí lược bỏ hẳn. Văn viết trang trọng đưa giới từ lên đứng NGAY TRƯỚC đại từ quan hệ, và khi đó đại từ quan hệ bắt buộc phải đổi: **whom** cho người, **which** cho vật. Không bao giờ dùng who hay that ngay sau một giới từ, dù mệnh đề đang ở dạng xác định hay không xác định.

Ví dụ: "the man (who/that) I spoke to" → trang trọng: "the man to whom I spoke". "the topic (that/which) we are interested in" → trang trọng: "the topic in which we are interested". Lưu ý thêm: whom chỉ đóng vai trò túc từ (của động từ hoặc giới từ) trong mệnh đề quan hệ, không bao giờ làm chủ ngữ: "the woman whom lives next door" là sai, vì lives cần một chủ ngữ, không phải một túc từ.

Giới từ luôn đứng sát đại từ quan hệ, không tách rời, không để sót ở vị trí cũ.

Ví dụ có lời giải

Ví dụ

Đưa giới từ lên trước whom (người)

1
The scientist (who/that) we are talking about won a national award. Viết lại theo văn phong trang trọng, đưa giới từ "about" lên trước đại từ quan hệ. Bẫy ở đây là giữ nguyên "who" khi đưa giới từ lên trước, hoặc dùng "that" thay vì "whom".
2
Đại từ quan hệ chỉ người ở đây làm túc từ của giới từ "about" (we are talking about the scientist), nên khi đưa "about" lên đầu, đại từ quan hệ bắt buộc đổi thành "whom", không thể là "who" hay "that" ngay sau giới từ.
3
Với bốn phương án: The scientist about who we are talking won a national award / The scientist about that we are talking won a national award / The scientist about whom we are talking won a national award / The scientist whom about we are talking won a national award: loại phương án một vì "who" không bao giờ đứng ngay sau giới từ; loại phương án hai vì "that" cũng không bao giờ đứng ngay sau giới từ; loại phương án bốn vì giới từ phải đứng NGAY TRƯỚC whom, không thể tách whom ra đứng trước rồi mới tới giới từ.
Với bốn phương án: The scientist about who we are talking won a national award / The scientist about that we are talking won a national award / The scientist about whom we are talking won a national award / The scientist whom about we are talking won a national award: loại phương án một vì "who" không bao giờ đứng ngay sau giới từ; loại phương án hai vì "that" cũng không bao giờ đứng ngay sau giới từ; loại phương án bốn vì giới từ phải đứng NGAY TRƯỚC whom, không thể tách whom ra đứng trước rồi mới tới giới từ.
4
The scientist about whom we are talking won a national award.
5
Khi đưa giới từ lên đầu mệnh đề quan hệ, giới từ luôn đứng NGAY TRƯỚC đại từ quan hệ, và đại từ quan hệ chỉ người bắt buộc là whom.

Ví dụ

Đưa giới từ lên trước which (vật)

1
This is the project (that) our team has been working on for two months. Viết lại trang trọng bằng cách đưa giới từ "on" lên đầu. Bẫy ở đây là giữ "that" ngay sau giới từ, hoặc để sót giới từ ở vị trí cũ.
2
"the project" là vật, đại từ quan hệ đứng ngay sau giới từ bắt buộc phải là "which", không phải "that"; giới từ "on" chỉ được giữ ở MỘT vị trí duy nhất.
3
Với bốn phương án: This is the project on that our team has been working for two months / This is the project which our team has been working on for two months / This is the project on which our team has been working for two months / This is the project on which our team has worked on for two months: loại phương án một vì "that" không đứng được sau giới từ; loại phương án hai vì đây vẫn đúng ngữ pháp nhưng giới từ "on" vẫn ở cuối câu, không phải dạng trang trọng đưa giới từ lên đầu theo đúng yêu cầu; loại phương án bốn vì giới từ "on" bị lặp lại hai lần, thừa một "on".
Với bốn phương án: This is the project on that our team has been working for two months / This is the project which our team has been working on for two months / This is the project on which our team has been working for two months / This is the project on which our team has worked on for two months: loại phương án một vì "that" không đứng được sau giới từ; loại phương án hai vì đây vẫn đúng ngữ pháp nhưng giới từ "on" vẫn ở cuối câu, không phải dạng trang trọng đưa giới từ lên đầu theo đúng yêu cầu; loại phương án bốn vì giới từ "on" bị lặp lại hai lần, thừa một "on".
4
This is the project on which our team has been working for two months.
5
Khi đưa giới từ lên đầu, không được để sót giới từ ở vị trí cũ trong mệnh đề, chỉ giữ giới từ ở một vị trí duy nhất.

Ví dụ

Bẫy dùng sai đại từ quan hệ sau giới từ

1
The university in that she studied law is over a hundred years old. Tìm và sửa lỗi trong câu này. Bẫy ở đây là nghĩ "that" dùng được ở mọi vị trí vì "that" rất phổ biến trong mệnh đề quan hệ thông thường.
2
"that" không bao giờ đứng ngay sau một giới từ trong tiếng Anh chuẩn. Vị trí ngay sau giới từ chỉ chấp nhận whom (người) hoặc which (vật), không bao giờ chấp nhận "that".
3
Có hai cách sửa hợp lệ: đổi "in that" thành "in which" (đưa giới từ lên trước which, dạng trang trọng), hoặc chuyển "that" và giới từ về cuối câu, giữ "that" hợp lệ vì lúc này nó không còn đứng ngay sau giới từ nữa. Giữ nguyên "in that" và chỉ thêm dấu phẩy không giải quyết được lỗi gốc.
4
The university in which she studied law is over a hundred years old (trang trọng), hoặc The university that she studied law in is over a hundred years old (thông thường, giới từ cuối câu).
5
Nếu muốn giữ "that", giới từ phải lùi về cuối mệnh đề; nếu muốn đưa giới từ lên đầu, đại từ quan hệ phải đổi thành whom/which, không bao giờ giữ "that".

Lỗi thường gặp

Bẫy thường gặp

Ba lỗi hay gặp nhất: dùng "who" ngay sau giới từ (phải là whom); dùng "that" ngay sau giới từ (that không bao giờ đứng sau giới từ, dù ở mệnh đề xác định hay không xác định); dùng whom làm chủ ngữ của mệnh đề quan hệ (whom chỉ làm túc từ).

Tóm tắt

Khi mệnh đề quan hệ có giới từ, văn viết trang trọng đưa giới từ lên đứng ngay trước đại từ quan hệ: whom cho người, which cho vật. Who và that không bao giờ đứng ngay sau một giới từ, và whom không bao giờ làm chủ ngữ.

Bài tiếp theo học một dạng trang trọng khác của mệnh đề quan hệ: thay thế whose bằng "of which" cho vật, và định lượng kết hợp với of which/of whom khi nói về một nhóm.