Bài học

Luyện đề tổng hợp: vấn đề xã hội và hệ sinh thái

Mục tiêu bài học

Sau bài học này, em vận dụng đồng thời toàn bộ từ vựng và ngữ pháp của khóa học -- liên từ nguyên nhân - hệ quả, hiện tại hoàn thành, wish, các thì tương lai, causative have/get, mệnh đề quan hệ rút gọn -- vào một đề luyện tổng hợp theo đúng bốn dạng bài của đề kiểm tra học kỳ lớp 11: điền từ đoạn văn, tìm lỗi sai, biến đổi câu, đọc hiểu.

Kiến thức nền cần có

Đây là bài ôn tập tổng hợp -- không có kiến thức mới. Em cần huy động lại toàn bộ năm chương trước: Chương 1 (vốn từ và liên từ), Chương 2 (hiện tại hoàn thành, wish), Chương 3 (thì tương lai, causative), Chương 4 (vốn từ hệ sinh thái, mệnh đề quan hệ rút gọn), Chương 5 (đọc hiểu, viết đoạn văn).

Câu hỏi khởi động

Trước một đề luyện tổng hợp gồm bốn dạng bài khác nhau trong cùng một đề, Phong lo lắng vì không biết bắt đầu từ đâu. Cô giáo gợi ý: mỗi dạng bài trong đề kiểm tra học kỳ đòi hỏi một chiến lược riêng, và nếu áp dụng đúng chiến lược cho từng dạng, một đề tổng hợp không khó hơn từng phần nhỏ mà em đã luyện riêng lẻ trong các chương trước.

Chiến lược làm bài theo từng dạng

Điền từ đoạn văn (cloze) yêu cầu đọc cả câu chứa chỗ trống, xác định tín hiệu ngữ pháp (mốc thời gian, cụm danh từ hay mệnh đề, chủ thể hành động) trước khi chọn từ, giống cách em đã làm ở mọi bài học ngữ pháp trong khóa. Tìm lỗi sai (error identification) yêu cầu kiểm tra lần lượt: thì có đúng tín hiệu thời gian không, chủ ngữ - động từ có hợp không, cấu trúc có đúng vị trí (will không ở vế if, tân ngữ có chen đúng chỗ trong causative không). Biến đổi câu (sentence transformation) yêu cầu giữ nguyên nghĩa gốc, chỉ đổi cấu trúc theo đúng quy tắc của điểm ngữ pháp được yêu cầu. Đọc hiểu (reading comprehension) áp dụng đúng bốn dạng câu hỏi đã học ở Chương 5.

Điểm khác biệt duy nhất của một đề tổng hợp so với bài luyện riêng lẻ là các điểm ngữ pháp không được báo trước -- em phải TỰ NHẬN DIỆN điểm ngữ pháp nào đang được kiểm tra trước khi áp dụng đúng quy tắc, thay vì được nhắc sẵn như trong từng bài học riêng.

Bước đầu tiên thường bị bỏ qua nhất: đọc lướt cả đề trước để phân bổ thời gian, thay vì lao vào làm câu đầu tiên ngay.

Ví dụ

Điền từ đoạn văn trộn nhiều điểm ngữ pháp

1
Đoạn văn: 'Deforestation (1) ___ (contribute) to habitat loss for many years, and several bird species (2) ___ (already / become) endangered as a result. If nothing changes soon, conservationists (3) ___ (wish) that action (4) ___ (take) sooner. The forestry department (5) ___ (be going to / launch) a new replanting programme next month.' Bẫy ở đây là năm chỗ trống thuộc năm điểm ngữ pháp khác nhau của cả khóa học.
Đoạn văn: 'Deforestation (1) ___ (contribute) to habitat loss for many years, and several bird species (2) ___ (already / become) endangered as a result. If nothing changes soon, conservationists (3) ___ (wish) that action (4) ___ (take) sooner. The forestry department (5) ___ (be going to / launch) a new replanting programme next month.' Bẫy ở đây là năm chỗ trống thuộc năm điểm ngữ pháp khác nhau của cả khóa học.
2
(1) Contribute cần chia hiện tại hoàn thành vì 'for many years' + ý nghĩa còn tiếp diễn: has contributed. (2) Already đi với hiện tại hoàn thành: have already become. (3) Đây là mong ước về một điều không có thật ở hiện tại/quá khứ gần: wish. (4) Sau wish diễn tả một điều lẽ ra nên xảy ra sớm hơn nhưng không xảy ra, dùng dạng quá khứ hoàn thành: had been taken (bị động vì action là tân ngữ chịu tác động). (5) Bằng chứng một kế hoạch đã quyết định: is going to launch.
(1) Contribute cần chia hiện tại hoàn thành vì 'for many years' + ý nghĩa còn tiếp diễn: has contributed. (2) Already đi với hiện tại hoàn thành: have already become. (3) Đây là mong ước về một điều không có thật ở hiện tại/quá khứ gần: wish. (4) Sau wish diễn tả một điều lẽ ra nên xảy ra sớm hơn nhưng không xảy ra, dùng dạng quá khứ hoàn thành: had been taken (bị động vì action là tân ngữ chịu tác động). (5) Bằng chứng một kế hoạch đã quyết định: is going to launch.
3
Nếu chia (1) ở quá khứ đơn (contributed), câu sẽ mất tín hiệu 'còn tiếp diễn' của 'for many years'. Nếu chia (5) bằng will thay vì be going to, câu sẽ mất đi bằng chứng của một kế hoạch cụ thể đã có sẵn.
4
(1) has contributed; (2) have already become; (3) wish; (4) had been taken; (5) is going to launch.
5
Một đoạn cloze tổng hợp luôn có ít nhất một tín hiệu neo (mốc thời gian, trạng từ, bằng chứng kế hoạch) cho mỗi chỗ trống -- tìm đúng tín hiệu đó trước khi chia động từ, đừng đoán theo cảm tính.

Ví dụ

Tìm lỗi sai trong một đoạn văn tổng hợp

1
Đoạn văn có bốn phần gạch chân: 'Income inequality (A) has grown since a decade, and local charities (B) have got several support programmes launched. Officials (C) are meeting community leaders next week to discuss further action, and many residents (D) wish the government would invest more in public housing.' Xác định phần gạch chân nào sai.
2
Phần (A) sai vì since không đi với một khoảng thời gian đo được như 'a decade' -- phải dùng for a decade, hoặc đổi since a decade thành since 2015 (một mốc cụ thể). Ba phần còn lại đều đúng: (B) đúng trật tự causative have + O + V3, (C) đúng hiện tại tiếp diễn cho một cuộc hẹn đã lên lịch, (D) đúng wish + would cho mong muốn chính phủ thay đổi hành vi.
3
Đổi 'since a decade' thành 'for a decade' -- for đi với khoảng thời gian đo được.
4
Income inequality has grown for a decade, and local charities have got several support programmes launched. Officials are meeting community leaders next week to discuss further action, and many residents wish the government would invest more in public housing.
5
Trong một đề tìm lỗi tổng hợp, mỗi phần gạch chân thường thuộc một điểm ngữ pháp khác nhau của cả khóa học -- kiểm tra từng phần độc lập, đừng giả định lỗi chỉ nằm ở một loại cấu trúc.

Luyện tập có hướng dẫn

Luyện tập độc lập

Lỗi thường gặp

Bẫy hay gặp nhất của một đề tổng hợp: mang tâm lý một dạng bài duy nhất vào cả đề, ví dụ cố tìm lỗi thì ở mọi câu dù câu đó đang kiểm tra causative hoặc mệnh đề quan hệ rút gọn. Luôn xác định ĐÚNG điểm ngữ pháp đang được hỏi trước khi áp dụng quy tắc, và nhớ rằng mỗi chỗ trống/mỗi phần gạch chân trong một đề tổng hợp có thể thuộc một chương hoàn toàn khác nhau của khóa học.

Tóm tắt

Một đề luyện tổng hợp không khó hơn từng phần em đã học riêng lẻ -- nó chỉ đòi hỏi em tự nhận diện đúng điểm ngữ pháp đang được kiểm tra ở mỗi câu, rồi áp dụng đúng quy tắc đã ôn qua sáu chương: liên từ nguyên nhân - hệ quả, hiện tại hoàn thành, wish, thì tương lai, causative have/get, và mệnh đề quan hệ rút gọn.

Khóa học Tiếng Anh 11 khép lại ở đây với chủ đề vấn đề xã hội và hệ sinh thái. Khóa học tiếp theo trong chương trình sẽ ôn tập tổng hợp toàn bộ ngữ pháp và kỹ năng của lớp 11, chuẩn bị cho các dạng đề kiểm tra và đề thi tốt nghiệp THPT sắp tới.