Từ nối trình tự và kể lại truyện dân gian
Mục tiêu
Sau bài học này, em sắp xếp đúng thứ tự các sự kiện của một truyện dân gian bằng những từ nối trình tự — first, then, after that, next, finally — đặt dấu phẩy đúng vị trí sau từ nối đầu câu, và kể lại một câu chuyện quen thuộc bằng tiếng Anh mạch lạc, không lặp từ nối một cách máy móc.
Hai chương trước em đã nắm chắc quá khứ đơn và quá khứ tiếp diễn — công cụ để kể từng sự kiện riêng lẻ. Bài này thêm một lớp mới: từ nối trình tự, giúp các sự kiện đó nối lại thành một câu chuyện có đầu có cuối, thay vì một loạt câu rời rạc.
Câu hỏi khởi động
Cô giáo yêu cầu Nam kể lại tóm tắt truyện Sơn Tinh, Thủy Tinh bằng tiếng Anh trước lớp. Nam nhớ đúng các sự kiện nhưng khi kể, các câu cứ đứng cạnh nhau rời rạc, khiến người nghe khó hình dung chuyện gì xảy ra trước, chuyện gì xảy ra sau. Từ nối trình tự chính là công cụ giúp Nam sắp xếp câu chuyện rõ ràng hơn.
Các từ nối trình tự thường dùng
Khi một từ nối đứng đầu câu, luôn có dấu phẩy ngay sau nó trước khi vào phần còn lại của câu: 'First, the Mountain God and the Water God both asked to marry Mỵ Nương.' Thiếu dấu phẩy này khiến câu đọc dồn cục, khó phân biệt đâu là từ nối, đâu là chủ ngữ thật của câu.
Một lỗi khác hay gặp là lặp lại cùng một từ nối cho mọi sự kiện ở giữa câu chuyện, ví dụ dùng then bốn lần liên tiếp. Bài viết hay hơn hẳn khi luân phiên then, after that, next cho các sự kiện giữa, và dành riêng first cho sự kiện mở đầu, finally cho sự kiện kết thúc.
- 1
Đề bài: sắp xếp lại bốn câu sau theo đúng trình tự truyện Sơn Tinh, Thủy Tinh: (1) Finally, Sơn Tinh raised the mountains higher and higher, and Thủy Tinh had to give up. (2) First, both gods asked the King for Mỵ Nương's hand in marriage. (3) Then Thủy Tinh arrived late and became furious. (4) After that, the King held a contest, and Sơn Tinh won.
- 2
Mỗi câu đã có sẵn từ nối riêng, chỉ cần đọc đúng vai trò của từng từ: First mở đầu, After that và Then nối các sự kiện giữa, Finally kết thúc chuỗi sự kiện.
- 3
(1)-(2)-(3)-(4) — loại vì đặt Finally lên đầu, sai logic mở đầu. (2)-(4)-(3)-(1) — đúng: hỏi cưới trước, tổ chức thi và Sơn Tinh thắng, Thủy Tinh đến muộn và tức giận, cuối cùng Sơn Tinh thắng cuộc. (3)-(2)-(4)-(1) — loại vì đặt sự kiện Thủy Tinh đến muộn lên trước cả việc hỏi cưới, sai trình tự.
- 4
(2) First, both gods asked the King for Mỵ Nương's hand in marriage. (4) After that, the King held a contest, and Sơn Tinh won. (3) Then Thủy Tinh arrived late and became furious. (1) Finally, Sơn Tinh raised the mountains higher and higher, and Thủy Tinh had to give up.
- 5
Đọc kỹ nội dung từng câu trước khi chỉ dựa vào từ nối, vì từ nối chỉ là gợi ý vị trí, không thay thế được việc hiểu logic câu chuyện. Biến thể: có thể gộp (3) và (1) bằng một câu ghép dùng but để nhấn mạnh sự đối lập.
- 1
Đề bài: _____, the poor woodcutter found a magic bamboo tree with a hundred sections. _____, he tried to cut a section down but couldn't. _____, an old man appeared and taught him a magic chant. Bẫy: dùng finally cho ô trống thứ hai, khiến câu chuyện kết thúc quá sớm.
- 2
Ô trống đầu là sự kiện mở đầu nên cần first hoặc one day. Ô trống thứ hai và ba đều là sự kiện ở giữa, đều cần then/after that/next, không dùng finally vì câu chuyện chưa kết thúc.
- 3
First / Finally / Then — loại vì finally ở giữa khiến câu chuyện có vẻ kết thúc quá sớm khi chuyện chưa xong. One day / Then / After that — đúng, cả ba đều hợp lý theo đúng vai trò mở đầu và giữa chuyện. First / Then / Finally — loại vì finally ở đây cũng khiến câu chuyện dừng quá sớm, chưa đến đoạn kết thật.
- 4
One day, the poor woodcutter found a magic bamboo tree with a hundred sections. Then, he tried to cut a section down but couldn't. After that, an old man appeared and taught him a magic chant.
- 5
finally chỉ dùng khi câu chuyện thật sự đến hồi kết, không dùng cho một sự kiện ở giữa dù nó nghe có vẻ quan trọng. Biến thể: có thể thay after that bằng next mà không đổi nghĩa.
- 1
Đề bài: Gạch chân bốn cụm và tìm lỗi sai: (A) First, the girl met a fairy in the forest. (B) Then she received a magic dress. (C) Then she went to the palace ball. (D) Then the prince fell in love with her.
- 2
Cụm (C) và (D) đều dùng then, lặp lại ba lần liên tiếp trong một đoạn ngắn, khiến câu chuyện đọc đơn điệu dù không sai ngữ pháp. Đây là lỗi văn phong cần sửa để bài viết mạch lạc và tự nhiên hơn.
- 3
Đổi cụm (C) thành After that, và giữ nguyên cụm (D) là Then, hoặc đổi (D) thành Finally nếu đây là sự kiện quan trọng gần cuối.
- 4
First, the girl met a fairy in the forest. Then she received a magic dress. After that, she went to the palace ball. Finally, the prince fell in love with her.
- 5
Lặp một từ nối quá nhiều lần không sai ngữ pháp nhưng làm bài viết nghèo nàn — luân phiên then, after that, next, finally giúp câu chuyện đọc tự nhiên hơn hẳn.
Hai lỗi hay gặp nhất: quên dấu phẩy sau từ nối đứng đầu câu (First the King held a contest — thiếu phẩy), và dùng finally cho một sự kiện chưa phải kết thúc thật sự của câu chuyện, khiến người đọc hiểu nhầm chuyện đã xong.