Câu tường thuật: chọn đúng say hay tell
Mục tiêu bài học
Sau bài học này, em chọn đúng giữa say và tell khi tường thuật một câu trần thuật: say (that) không bắt buộc phải có tân ngữ chỉ người nghe, còn tell luôn cần một tân ngữ chỉ người nghe ngay sau nó, không có giới từ to.
Kiến thức nền cần có
Hai bài trước em đã học lùi thì và đổi đại từ/thời gian khi tường thuật. Bài này thêm bước cuối cùng: chọn đúng động từ tường thuật, vì say và tell không thể dùng thay thế nhau tự do như trong tiếng Việt (đều dịch là 'nói').
Câu hỏi khởi động
Minh kể lại cùng một câu theo hai cách: 'Lan told me (that) she loved the film' và 'Lan said (that) she loved the film.' Cả hai câu đều đúng ngữ pháp. Vậy khác biệt nằm ở đâu, và khi nào mỗi cách viết được dùng?
Say và tell: khác nhau ở tân ngữ chỉ người nghe
Say tập trung vào nội dung được nói ra, không bắt buộc nêu người nghe: say (that) + mệnh đề. Nếu muốn nêu người nghe, phải thêm giới từ to: say to sb (that) + mệnh đề. Tell luôn tập trung vào việc truyền đạt cho một người cụ thể, nên bắt buộc phải có tân ngữ chỉ người nghe ngay sau tell, và không dùng giới từ to: tell sb (that) + mệnh đề.
Hai lỗi học sinh hay mắc nhất: thêm to sau tell (viết 'told to me' thay vì 'told me'), hoặc dùng say với tân ngữ chỉ người nghe mà quên giới từ to (viết 'said me' thay vì 'said to me'). Ghi nhớ đơn giản: tell luôn đi liền một người, không có to; say muốn nêu người nghe thì phải có to.
- 1
Phong nói với Nam: 'This documentary is fascinating.' Kể lại câu này, chọn động từ tường thuật đúng, biết rằng câu tường thuật có nêu người nghe (Nam) ngay sau động từ.
- 2
Vì câu tường thuật có nêu người nghe (Nam) ngay sau động từ, tell là lựa chọn tự nhiên hơn vì không cần thêm giới từ: tell + Nam + (that) + mệnh đề. Nếu muốn dùng say, phải viết say to Nam (that).
- 3Với bốn cách viết: (a) Phong told Nam (that) the documentary was fascinating; (b) Phong told to Nam (that) the documentary was fascinating; (c) Phong said Nam (that) the documentary was fascinating; (d) Phong said (that) the documentary was fascinating — loại (b) vì tell không bao giờ đi với to; loại (c) vì say cần giới từ to trước tân ngữ chỉ người nghe, không thể nối trực tiếp; loại (d) tuy đúng ngữ pháp nhưng không nêu người nghe Nam như đề yêu cầu.
- 4
Phong told Nam (that) the documentary was fascinating.
- 5
Muốn nêu người nghe mà không dùng tell, biến thể đúng là: Phong said to Nam (that) the documentary was fascinating — say to sb luôn cần to, tell sb không bao giờ có to.
- 1
Mai wrote: 'Hoa told to me (that) the ending was disappointing.' Cô giáo gạch chân told to me.
- 2
Tell luôn đi trực tiếp với tân ngữ chỉ người nghe, không bao giờ có giới từ to ở giữa. Told to me là sai vì to không được phép xuất hiện sau tell.
- 3
Bỏ to, giữ tell đi liền tân ngữ: told me.
- 4
Hoa told me (that) the ending was disappointing.
- 5
Trước khi viết told/tell, luôn kiểm tra: ngay sau nó có phải là một người (không có to) hay không — nếu thấy to ở đó, chắc chắn là lỗi.
- 1
An had two conversations: she said to her mother, 'The cinema is fully booked tonight,' and she told her brother, 'The film starts at seven.' Tường thuật cả hai câu, giữ đúng động từ tường thuật cho từng câu.
- 2
Câu đầu An dùng said to (đã có to + người nghe: her mother), nên tường thuật giữ said to. Câu sau An dùng told trực tiếp một người (her brother), nên tường thuật giữ told, không thêm to. Cả hai động từ trong hai câu vẫn phải lùi thì như đã học ở hai bài trước.
- 3Với bốn cách viết cho cả đoạn: (a) An said to her mother (that) the cinema was fully booked that night, and she told her brother (that) the film started at seven; (b) An told to her mother (that) the cinema was fully booked that night, and she told her brother (that) the film started at seven; (c) An said her mother (that) the cinema was fully booked that night, and she told her brother (that) the film started at seven; (d) An said to her mother (that) the cinema was fully booked that night, and she told her brother (that) the film starts at seven — loại (b) vì told to sai, tell không đi với to; loại (c) vì say cần to trước người nghe; loại (d) vì starts chưa lùi thì thành started.
- 4
An said to her mother (that) the cinema was fully booked that night, and she told her brother (that) the film started at seven.
- 5
Trong một đoạn hội thoại có nhiều câu, mỗi câu giữ đúng động từ tường thuật của chính nó, và vẫn phải lùi thì cho từng câu như đã học ở hai bài trước — không vì đổi động từ tường thuật mà quên lùi thì.
Luyện tập có hướng dẫn
Luyện tập độc lập
Bẫy hay gặp nhất: thêm to sau tell ('told to me') hoặc bỏ to trước người nghe sau say ('said me'). Cách kiểm tra nhanh: nếu ngay sau động từ tường thuật là một người mà không có to, đó phải là tell; nếu có to trước người đó, đó phải là say.
Tóm tắt
Say (that) tập trung vào nội dung, không bắt buộc nêu người nghe; muốn nêu người nghe phải thêm to. Tell luôn cần một người nghe ngay sau nó, không bao giờ có to. Đây là điểm khác biệt duy nhất giữa hai động từ tường thuật phổ biến nhất.
Bài tiếp theo, em chuyển sang một cấu trúc khác thường dùng khi bàn luận về phim: câu hỏi đuôi, dùng để mời người nghe xác nhận hoặc đồng tình với ý kiến của mình.