Bài học

Điền từ (cloze) và đọc hiểu tổng hợp theo định dạng tuyển sinh 10

Mục tiêu

Sau bài học này, em làm được một bài điền từ (cloze) và một bài đọc hiểu tổng hợp về sự phát triển của Việt Nam đúng định dạng và độ khó của đề tuyển sinh 10, khép lại toàn bộ ngữ pháp và kỹ năng của khóa học trong một lần luyện tập đầy đủ.

Kiến thức nền cần có

Đây là bài tổng kết, dùng lại mọi kiến thức từ chương 1 đến chương 5: hiện tại hoàn thành tiếp diễn, for/since, hiện tại hoàn thành đơn/tiếp diễn, động từ trạng thái, từ vựng xu hướng, và kỹ thuật đọc hiểu.

Câu hỏi khởi động

Mai chuẩn bị thi tuyển sinh 10 tuần sau. Cô ấy muốn chạy thử một lượt đầy đủ bài điền từ và đọc hiểu để quen tốc độ làm bài trước ngày thi. Bài học này chính là lượt luyện tập đó.

Kỹ thuật làm bài điền từ (cloze)

Bước 1 — đọc toàn bộ đoạn văn một lượt trước khi điền, để nắm được mạch ý chung. Bước 2 — với mỗi chỗ trống, xác định loại từ cần điền (động từ chia thì, danh từ, tính từ...) dựa vào từ đứng ngay trước và sau. Bước 3 — loại các phương án sai về ngữ pháp trước, dù chúng có vẻ hợp nghĩa. Bước 4 — trong các phương án còn lại đều đúng ngữ pháp, chọn phương án hợp nghĩa nhất với cả đoạn văn, không chỉ với câu chứa chỗ trống.

Đừng chọn phương án chỉ vì nó đúng nghĩa với câu chứa chỗ trống — phải khớp cả về ngữ pháp lẫn mạch ý toàn đoạn.

Đoạn văn điền từ: Sự phát triển giáo dục

Education in Viet Nam (1) _____ significantly over the past two decades. In the past, many rural schools did not have enough classrooms, and few students (2) _____ access to computers. Since the early 2000s, however, the government (3) _____ investing heavily in school infrastructure, and as a result, most schools now have libraries, computer rooms, and internet access. The number of students finishing upper secondary school (4) _____ risen sharply, and more young people than ever before are continuing their studies at university. Even so, some remote areas (5) _____ still catching up with these changes.

Ví dụ mẫu

Ví dụ

Áp dụng kỹ thuật cho chỗ trống (1)

1
Education in Viet Nam (1) _____ significantly over the past two decades. Bốn phương án: has changed / changes / is changing / changed. Bẫy ở đây là chọn changes vì nó đơn giản và quen thuộc.
2
over the past two decades là một khoảng thời gian tính đến hiện tại, tín hiệu chuẩn của hiện tại hoàn thành, không phải hiện tại đơn hay hiện tại tiếp diễn.
3
Loại changes (hiện tại đơn, chỉ thói quen) và is changing (hiện tại tiếp diễn, chỉ hành động ngay lúc nói) vì cả hai không nối được với over the past two decades; loại changed (quá khứ đơn) vì không thể hiện được sự liên hệ tới hiện tại.
4
has changed.
5
over the past + khoảng thời gian gần như luôn đi với hiện tại hoàn thành (đơn hoặc tiếp diễn) — loại ngay các phương án ở thì khác trước khi so nghĩa.

Ví dụ

Đọc hiểu tổng hợp: câu hỏi diễn giải lại

1
Dựa vào đoạn văn điền từ, hãy diễn giải lại ý chính của câu 'the government has been investing heavily in school infrastructure' bằng lời văn khác. Bẫy ở đây là chép lại nguyên câu thay vì thực sự diễn giải.
2
Diễn giải lại nghĩa là giữ nguyên ý nhưng đổi từ vựng và cấu trúc câu — ở đây, invest heavily in school infrastructure có thể diễn đạt lại bằng spend a large amount of money on schools.
3
Loại một câu chỉ chép lại nguyên văn the government has been investing heavily in school infrastructure vì đây không phải diễn giải, chỉ là sao chép.
4
The government has been spending a large amount of money on improving schools.
5
Câu hỏi diễn giải lại trong đề đọc hiểu tuyển sinh 10 luôn kiểm tra xem em có thực sự hiểu nghĩa, không chỉ nhận diện từ giống hệt trong bài.

Ví dụ

Tổng kết: bốn kỹ thuật trong một đoạn văn

1
Nhìn lại toàn bộ đoạn văn điền từ ở trên, chỉ ra chỗ nào thể hiện: (a) hiện tại hoàn thành tiếp diễn nhấn quá trình, (b) hiện tại hoàn thành đơn nhấn kết quả, (c) từ vựng xu hướng. Bẫy ở đây là nghĩ cả đoạn chỉ dùng một thì duy nhất.
2
the government has been investing heavily thể hiện (a) — một quá trình đầu tư đang tiếp diễn; the number... has risen sharply thể hiện (b) và (c) cùng lúc — kết quả cụ thể (risen) đi với trạng từ xu hướng (sharply).
3
Không loại phương án nào ở bước này — đây là bài tổng kết mang tính phân tích, không phải bài chọn đáp án.
4
Đoạn văn kết hợp cả ba yếu tố: quá trình đang tiếp diễn (has been investing), kết quả cụ thể (has risen), và từ vựng xu hướng (sharply) — đúng như bốn chương đầu của khóa học đã dạy riêng lẻ.
5
Một đề tuyển sinh 10 thực tế hiếm khi chỉ kiểm tra một điểm ngữ pháp — nó luôn trộn nhiều cấu trúc trong cùng một đoạn văn, đúng như cách khóa học này đã xây dựng qua từng chương.

Lỗi thường gặp

Lỗi phổ biến nhất khi làm cloze là chọn phương án đúng nghĩa nhưng sai ngữ pháp (ví dụ chọn một danh từ ở chỗ cần động từ chia thì). Lỗi thứ hai là chỉ đọc câu chứa chỗ trống mà không đọc cả đoạn, dẫn đến chọn một từ đúng ngữ pháp nhưng không khớp mạch ý chung của bài.

Luyện tập

Tóm tắt

Khóa học khép lại với bốn mảng ghép chính: hiện tại hoàn thành tiếp diễn và for/since (chương 1), so sánh kết quả với quá trình và ngoại lệ động từ trạng thái (chương 2), từ vựng xu hướng và mô tả số liệu (chương 3), đọc và viết về sự phát triển của Việt Nam (chương 4), tất cả hội tụ trong định dạng đề tuyển sinh 10 ở chương 5.

Khóa học tiếp theo trong lộ trình chuyển sang một chủ đề hoàn toàn khác — ẩm thực và thói quen ăn uống — với câu mệnh lệnh và lượng từ; phần kiến thức về hiện tại hoàn thành và từ vựng xu hướng em vừa học sẽ tiếp tục xuất hiện xen kẽ trong các đề tổng hợp cuối năm.