Tim và hệ mạch

Một giọt máu vừa trở về tim từ khắp cơ thể, đi vào tâm nhĩ phải. Hãy nêu đúng thứ tự bốn ngăn tim mà giọt máu này lần lượt đi qua trong tim, biết van tim chỉ cho máu chảy một chiều.

Máu vào tâm nhĩ phải là máu vừa đi khắp cơ thể trở về, đã nhả bớt oxygen cho các mô. Khi tâm nhĩ phải co, van nhĩ – thất bên phải mở, đưa máu xuống tâm thất phải.

Khi tâm thất phải co, van bán nguyệt bên phải mở, bơm máu ra khỏi tim để tới phổi (chi tiết đường đi tới phổi sẽ học ở bài sau).

Sau khi trao đổi khí ở phổi, máu quay về tim qua tâm nhĩ trái. Khi tâm nhĩ trái co, van nhĩ – thất bên trái mở, đưa máu xuống tâm thất trái.

Khi tâm thất trái co, van bán nguyệt bên trái mở, bơm máu ra khỏi tim đi khắp cơ thể — hoàn tất một lượt qua đủ bốn ngăn.

Vậy thứ tự đúng là: tâm nhĩ phải → tâm thất phải → (ra phổi rồi về) → tâm nhĩ trái → tâm thất trái, mỗi lần chuyển ngăn đều qua đúng một van mở theo một chiều.

Trong một buổi thực hành mổ tim lợn, học sinh quan sát thấy thành tâm thất trái dày và chắc hơn hẳn thành tâm thất phải, trong khi thành hai tâm nhĩ đều khá mỏng. Hãy giải thích sự khác biệt độ dày này bằng chức năng của từng ngăn.

Tâm nhĩ chỉ co bóp nhẹ để đẩy máu xuống tâm thất ngay bên dưới, quãng đường rất ngắn, nên không cần thành cơ dày.

Tâm thất phải bơm máu tới phổi, quãng đường ngắn với sức cản thấp. Tâm thất trái bơm máu đi khắp cơ thể, quãng đường dài hơn nhiều với tổng sức cản của toàn bộ hệ mạch lớn hơn hẳn.

Thành cơ càng dày, lực co bóp tạo ra càng lớn. Tâm thất trái cần lực co bóp lớn hơn nhiều để thắng được sức cản trên quãng đường dài, nên thành của nó phải dày hơn hẳn tâm thất phải.

Nếu tâm thất trái mỏng như tâm thất phải, áp lực bơm ra sẽ không đủ đưa máu tới các cơ quan xa như bàn chân hay não khi đứng thẳng — cơ thể sẽ không đủ máu nuôi các bộ phận xa tim.

Vậy thành tâm thất trái dày hơn thành tâm thất phải vì phải tạo áp lực lớn hơn để bơm máu đi khắp cơ thể, còn hai tâm nhĩ đều mỏng vì chỉ co bóp nhẹ trên quãng đường ngắn xuống tâm thất.