Bài học

Luyện đề: chọn câu gần nghĩa nhất và nhận diện lỗi sai

Mục tiêu

Sau bài học này, em áp dụng đúng quy trình bốn bước quét lỗi cho dạng bài nhận diện lỗi sai, và chọn đúng phương án gần nghĩa nhất trong dạng bài trắc nghiệm bốn lựa chọn — cả hai dạng bài đều xoay quanh năm cấu trúc trọng tâm của khóa học này.

Kiến thức nền cần có

Bài trước em đã luyện quy trình bốn bước cho dạng viết lại câu với từ cho sẵn. Bài này áp dụng đúng tinh thần đọc-tín-hiệu-trước-khi-quyết-định đó cho hai dạng bài còn lại của đề thi tốt nghiệp THPT: chọn câu gần nghĩa nhất, và tìm lỗi sai.

Câu hỏi khởi động

Với dạng chọn câu gần nghĩa nhất, bốn phương án thường rất giống nhau về từ vựng, chỉ khác nhau ở một chi tiết ngữ pháp nhỏ — chính chi tiết đó quyết định phương án nào đúng. Với dạng tìm lỗi sai, lỗi thường nằm ở đúng một trong năm cấu trúc em đã học, và mỗi lỗi có một lý do rõ ràng, có thể chỉ ra bằng tên gọi cụ thể.

Quy trình bốn bước quét lỗi sai

Bước một: đọc toàn câu để nắm ý nghĩa và tín hiệu thời gian/thể chủ động-bị động. Bước hai: kiểm tra từng phần gạch chân xem có khớp với chủ ngữ và thì của câu không — với cụm phân từ, tự hỏi chủ ngữ ngầm của nó có khớp với chủ ngữ mệnh đề chính không, và dạng V-ing/V-ed có đúng chủ động/bị động không. Bước ba: kiểm tra ranh giới mệnh đề và cặp liên từ cố định — Hardly phải đi với when, No sooner phải đi với than, Only when/Only after phải đảo đúng mệnh đề chính chứ không phải mệnh đề nó dẫn. Bước bốn: nếu câu mở đầu bằng một trạng từ phủ định hoặc một từ đảo ngữ điều kiện, kiểm tra trật tự từ đã đảo đúng chưa và đã mượn đúng do/does/did hay chưa.

Quy trình bốn bước cho dạng bài nhận diện lỗi sai

Với dạng chọn câu gần nghĩa nhất, quy trình rút gọn còn ba việc: xác định cấu trúc và tín hiệu thời gian của câu gốc giống hệt bước một và hai ở trên, rồi loại từng phương án theo đúng lý do ngữ pháp cụ thể — không chọn theo cảm giác câu nào nghe xuôi tai hơn, vì đề thi cố tình thiết kế các phương án gần giống nhau để kiểm tra chi tiết ngữ pháp, không phải để kiểm tra cảm nhận.

Một mẹo bổ sung cho cả hai dạng bài: đề thi thường đặt hai cấu trúc dễ nhầm cạnh nhau trong cùng bốn phương án để kiểm tra xem em có phân biệt được hay không, chẳng hạn một phương án dùng V-ing khi đáng lẽ phải dùng V-ed, hoặc một phương án đảo đúng trợ động từ nhưng lại đảo nhầm mệnh đề. Đừng dừng lại ở phương án đầu tiên nghe có vẻ đúng — luôn đọc hết cả bốn phương án và loại từng cái theo lý do cụ thể, vì phương án gây nhầm lẫn nhất thường được đặt ngay ở vị trí đầu tiên hoặc thứ hai.

Ví dụ

Chọn câu gần nghĩa nhất — kiểm tra chi tiết thời gian

1
Bài đọc: Because he had not attended enough lectures, Quang was not allowed to sit the final exam. Which sentence is closest in meaning? Bẫy là các phương án gần giống hệt nhau, chỉ khác một chữ have/had hoặc attend/attended.
2
Câu gốc là mệnh đề nguyên nhân ở quá khứ hoàn thành (had not attended), kết quả cũng ở quá khứ (was not allowed) — cùng mốc thời gian, không phải điều kiện hỗn hợp mà chỉ là nguyên nhân-kết quả thông thường trong quá khứ. Cần tìm phương án giữ đúng thứ tự và mốc thời gian này.
3
Với bốn phương án Not having attended enough lectures, Quang was not allowed to sit the final exam / Not attending enough lectures, Quang was not allowed to sit the final exam / Having not attend enough lectures, Quang was not allowed to sit the final exam / Not to attend enough lectures, Quang was not allowed to sit the final exam: phương án một đúng vì had not attended (trình tự trước, phủ định) rút gọn chính xác thành Not having attended; loại phương án hai vì Not attending không thể hiện trình tự trước rõ như had not attended; loại phương án ba vì trật tự Having not attend sai cả vị trí not lẫn dạng động từ attend; loại phương án bốn vì to-infinitive không dùng để rút gọn mệnh đề nguyên nhân kiểu này.
Với bốn phương án Not having attended enough lectures, Quang was not allowed to sit the final exam / Not attending enough lectures, Quang was not allowed to sit the final exam / Having not attend enough lectures, Quang was not allowed to sit the final exam / Not to attend enough lectures, Quang was not allowed to sit the final exam: phương án một đúng vì had not attended (trình tự trước, phủ định) rút gọn chính xác thành Not having attended; loại phương án hai vì Not attending không thể hiện trình tự trước rõ như had not attended; loại phương án ba vì trật tự Having not attend sai cả vị trí not lẫn dạng động từ attend; loại phương án bốn vì to-infinitive không dùng để rút gọn mệnh đề nguyên nhân kiểu này.
4
Not having attended enough lectures, Quang was not allowed to sit the final exam.
5
Với dạng chọn câu gần nghĩa nhất, luôn tìm đúng một chi tiết ngữ pháp phân biệt các phương án — ở đây là vị trí của not và dạng V3 sau having — thay vì đọc lướt cả câu.

Ví dụ

Tìm lỗi sai — cặp liên từ cố định

1
No sooner (A) had the plane landed (B) when (C) the passengers started (D) applauding. Bẫy là học sinh chỉ kiểm tra thì của động từ mà bỏ qua cặp liên từ.
2
No sooner luôn đi kèm than, không đi với when — when chỉ ghép với Hardly. Lỗi nằm ở C, chỗ when đứng sai vị trí của than.
3
Đổi when thành than: No sooner had the plane landed than the passengers started applauding.
4
No sooner had the plane landed than the passengers started applauding.
5
Hai cặp Hardly...when và No sooner...than gần nghĩa nhưng không bao giờ tráo đổi liên từ cho nhau — đây là lỗi bị hỏi thường xuyên nhất trong nhóm đảo ngữ trạng từ phủ định.

Ví dụ

Tìm lỗi sai — mệnh đề nào cần đảo với Only

1
Only after the results were announced (A) the students (B) started (C) celebrating their success (D). Bẫy là câu đọc trôi chảy, dễ bỏ qua rằng mệnh đề chính chưa hề đảo ngữ.
2
Only after kích hoạt đảo ngữ ở mệnh đề CHÍNH, tức the students started, nhưng câu hiện tại giữ nguyên trật tự bình thường the students started. Lỗi nằm ở B, chỗ mệnh đề chính lẽ ra phải đảo.
3
Đảo mệnh đề chính, mượn did: Only after the results were announced did the students start celebrating their success.
4
Only after the results were announced did the students start celebrating their success.
5
Với Only when/Only after/Only by/Only if, mệnh đề đứng ngay sau Only không đảo — chính mệnh đề CHÍNH phía sau nó mới là phần cần đảo ngữ, đây là điểm hay bị hỏi nhất của cả nhóm đảo ngữ.

Bẫy thường gặp

Khi làm dạng nhận diện lỗi sai, đừng chỉ tìm lỗi ở nơi "nghe lạ tai" — nhiều câu sai đọc vẫn trôi chảy. Luôn quét đủ bốn bước: nghĩa và tín hiệu thời gian, chủ ngữ ngầm và dạng phân từ, ranh giới mệnh đề và cặp liên từ, rồi trật tự đảo ngữ nếu có.

Cả hai dạng bài — chọn câu gần nghĩa nhất và tìm lỗi sai — đều được giải quyết bằng cùng một thói quen: đọc tín hiệu thời gian/thể trước, rồi loại từng phương án hoặc chỉ ra lỗi bằng một lý do ngữ pháp cụ thể, không đoán theo cảm giác.

Đến đây khóa học đã đi qua đủ năm cấu trúc trọng tâm của chương trình lớp 12: mệnh đề quan hệ rút gọn, mệnh đề trạng ngữ rút gọn, điều kiện hỗn hợp hai chiều, và đảo ngữ. Bài kiểm tra tổng kết chương sẽ trộn cả năm cấu trúc theo đúng định dạng đề thi tốt nghiệp THPT.