Bài học

Mệnh lệnh phủ định và làm mềm bằng please

Mục tiêu

Sau bài học này, em viết đúng câu mệnh lệnh phủ định (Don't + động từ nguyên mẫu) để cảnh báo lỗi thường gặp khi nấu ăn, và biết đặt please đúng vị trí để làm mềm giọng điệu của một lời hướng dẫn.

Kiến thức nền cần có

Bài trước em đã học câu mệnh lệnh khẳng định: bỏ chủ ngữ, mở đầu bằng động từ nguyên mẫu. Câu phủ định giữ nguyên quy tắc đó, chỉ thêm Don't vào trước động từ.

Câu hỏi khởi động

Nam đọc công thức canh chua và thấy dòng "Don't boil the fish for too long, or it will fall apart." Sao không viết "Not boil the fish"? Tiếng Anh phủ định một mệnh lệnh không đơn giản bằng cách thêm not vào trước động từ, mà cần đúng một trợ động từ riêng.

Câu mệnh lệnh phủ định

Công thức: Don't + động từ nguyên mẫu + tân ngữ. Don't luôn đứng đầu câu, và động từ theo sau giữ y nguyên dạng gốc như ở câu khẳng định — Don't overcook the noodles, Don't add too much chilli. Don't chính là dạng rút gọn của do not, và do ở đây là trợ động từ bắt buộc phải có, không thể thay bằng not đứng một mình.

Làm mềm mệnh lệnh bằng please

Please có thể đứng đầu câu (Please stir gently.) hoặc cuối câu, có dấu phẩy ngăn cách (Stir gently, please.). Ở cả hai vị trí, please chỉ thêm sắc thái lịch sự, không hề đổi dạng hay vị trí của động từ chính. Với câu phủ định, please thường đứng ngay trước Don't: Please don't burn the crust.

Khi nào cần please? Giữa những người đã quen nấu ăn cùng nhau trong một video hướng dẫn ngắn, câu mệnh lệnh trần trụi (Chop the garlic.) hoàn toàn bình thường, không hề bị coi là cộc lốc. Nhưng khi hướng dẫn một người lạ, một khách mời, hay khi đang nhờ ai đó giúp một việc ngoài dự kiến (ví dụ nhờ người khác nêm nếm hộ), please giúp câu nói giữ đúng phép lịch sự cần thiết. Tiếng Việt có "nhé", "giúp mình với" đóng vai trò gần tương tự, nhưng không dịch từng chữ một sang please — chỉ cần nhớ đúng vị trí đầu hoặc cuối câu là đủ.

Please không đổi dạng động từ, chỉ thêm sắc thái lịch sự.

Những động từ hay xuất hiện sau Don't trong công thức nấu ăn: overcook (nấu quá lâu), burn (làm cháy), rush (làm vội), skip (bỏ qua một bước), overmix (trộn quá tay). Mỗi động từ này thường đi kèm một lý do ngắn sau or, giải thích hậu quả nếu không nghe theo lời cảnh báo — Don't rush the marinating step, or the meat won't absorb the flavours.

Ví dụ mẫu

Ví dụ

Chọn đúng dạng phủ định của mệnh lệnh

1
___ put too much sugar in the dipping sauce. Bốn phương án: Don't / Not / Doesn't / Didn't. Bẫy là học sinh nghĩ chỉ cần thêm not là đủ để phủ định.
2
Câu mệnh lệnh phủ định cần đúng trợ động từ do ở dạng rút gọn Don't đứng trước động từ nguyên mẫu put.
3
Not bị loại vì thiếu hẳn trợ động từ do, không thể tự phủ định một câu mệnh lệnh. Doesn't bị loại vì chia theo ngôi thứ ba số ít, trong khi câu mệnh lệnh không có chủ ngữ để chia theo. Didn't bị loại vì chuyển sang thì quá khứ, sai thời điểm của một lời cảnh báo cho bước sắp tới.
4
Don't put too much sugar in the dipping sauce.
5
Don't luôn là do + not viết tắt, đứng đầu câu, theo sau vẫn là động từ nguyên mẫu y hệt câu khẳng định.

Ví dụ

Đặt đúng please để làm mềm một mệnh lệnh phủ định

1
___ don't over-fry the pancake, or it will turn tough. Bốn phương án: Please / Do / You / Must. Bẫy là học sinh nghĩ cần thêm một trợ động từ hay chủ ngữ khác trước Don't.
2
Please đứng thẳng trước Don't để làm mềm giọng điệu, không thay đổi bất kỳ thành phần ngữ pháp nào phía sau.
3
Do bị loại vì tạo thành Do don't, hai trợ động từ chồng lên nhau, sai ngữ pháp. You bị loại vì đưa chủ ngữ vào, biến câu thành câu kể. Must bị loại vì phải đổi cả cấu trúc phía sau thành You must not, không thể ghép thẳng vào don't over-fry.
4
Please don't over-fry the pancake, or it will turn tough.
5
Please đứng đầu câu (trước cả Don't) hoặc cuối câu sau dấu phẩy; không bao giờ chen vào giữa Don't và động từ.

Ví dụ

Tìm phần sai khi please đi cùng mệnh lệnh phủ định

1
(A) Please (B) don't adding (C) too much fish sauce, or (D) the soup will be too salty.
2
Sau Don't luôn là động từ nguyên mẫu, không phải dạng -ing, dù câu có please đứng trước hay không.
3
Adding ở (B) phải sửa thành add: don't add.
4
Please don't add too much fish sauce, or the soup will be too salty.
5
Please không làm thay đổi dạng động từ đứng sau Don't; động từ đó luôn là dạng nguyên mẫu.

Luyện tập có hướng dẫn

Luyện tập độc lập

Kiểm tra nhanh

Lỗi thường gặp

Nhiều học sinh viết Not + động từ thay vì Don't + động từ khi phủ định một mệnh lệnh, hoặc chen please vào giữa động từ và tân ngữ (Stir please the pan). Don't luôn cần đủ trợ động từ do, và please chỉ đứng ở đầu hoặc cuối câu.

Câu mệnh lệnh phủ định dùng Don't + động từ nguyên mẫu; please làm mềm giọng điệu khi đứng đầu câu hoặc cuối câu, không bao giờ đổi dạng động từ phía sau.

Bài tiếp theo tạm rời câu mệnh lệnh đơn lẻ, chuyển sang cách nối nhiều bước nấu ăn lại thành một đoạn hướng dẫn hoàn chỉnh bằng các từ nối trình tự.