Bài học

Bài 2: Vận dụng so sánh để tìm số lớn nhất, số nhỏ nhất

Bạn Sao vẫy tay bên bảng điểm, cạnh đó là một ngôi sao, mèo Mun ngồi xem — Bảng điểm sau ván game du hành vũ trụ

Bạn Sao và mèo Mun vừa chơi xong một ván game "Du hành vũ trụ". Bảng điểm hiện ra các con số thật lớn. Mèo Mun khoe: "Điểm của tớ là 125.670.". Bạn Sao đáp: "Tớ được 125.760 điểm cơ.". Mun thắc mắc: "Vậy ai là người cao điểm hơn nhỉ?".

Cùng so tài cao thấp

Để biết ai cao điểm hơn, chúng mình cần so sánh hai số đó. Em còn nhớ cách so sánh hai số tự nhiên không? Cùng ôn lại một chút nhé.

Bạn Sao mách nhỏ

Quy tắc 1: Số nào có nhiều chữ số hơn thì lớn hơn. Ví dụ: $100.000 > 99.999$ vì $100.000$ có 6 chữ số, còn $99.999$ chỉ có 5 chữ số.

Quy tắc 2: Nếu hai số có cùng số chữ số, ta so sánh từng cặp chữ số ở cùng một hàng, kể từ trái sang phải. Số nào có chữ số ở hàng tương ứng lớn hơn thì số đó lớn hơn.

**Quy tắc 1:** Số nào có nhiều chữ số hơn thì lớn hơn. *Ví dụ:* $100.000 > 99.999$ vì $100.000$ có 6 chữ số, còn $99.999$ chỉ có 5 chữ số. **Quy tắc 2:** Nếu hai số có cùng số chữ số, ta so sánh từng cặp chữ số ở cùng một hàng, kể từ trái sang phải. Số nào có chữ số ở hàng tương ứng lớn hơn thì số đó lớn hơn.

Bây giờ, hãy xem điểm của các bạn khác trong đội của Sao và Mun nhé.

Bảng điểm của đội "Du hành vũ trụ".

Nhìn vào biểu đồ, em có thể thấy ngay bạn Bình có điểm cao nhất. Vì sao vậy nhỉ? Số điểm của Bình là 130.100, có 6 chữ số. Các số điểm còn lại là 98.500 (5 chữ số), 125.670 (6 chữ số), 125.760 (6 chữ số). Theo quy tắc 1, số có 5 chữ số là bé nhất, nên An có điểm thấp nhất. Ba bạn còn lại đều có 6 chữ số, ta sẽ so sánh tiếp.

So sánh 130.100, 125.670 và 125.760. Bắt đầu từ hàng trăm nghìn, cả ba số đều có chữ số 1. Tiếp đến hàng chục nghìn, ta có:

130.100
125.670
125.760 Vì $3 > 2$ , nên 130.100 là số lớn nhất. Bạn Bình cao điểm nhất là đúng rồi.

Còn giữa Sao và Mun thì sao? So sánh 125.670 và 125.760: Các hàng trăm nghìn, chục nghìn, nghìn đều giống nhau (1, 2, 5). Đến hàng trăm, ta thấy $6 < 7$ . Vậy $125.670 < 125.760$ . Điểm của bạn Sao cao hơn Mun.

So sánh 130.100, 125.670 và 125.760. Bắt đầu từ hàng trăm nghìn, cả ba số đều có chữ số 1. Tiếp đến hàng chục nghìn, ta có: - 1**3**0.100 - 1**2**5.670 - 1**2**5.760 Vì $3 > 2$, nên 130.100 là số lớn nhất. Bạn Bình cao điểm nhất là đúng rồi. Còn giữa Sao và Mun thì sao? So sánh 125.670 và 125.760: Các hàng trăm nghìn, chục nghìn, nghìn đều giống nhau (1, 2, 5). Đến hàng trăm, ta thấy $6 < 7$. Vậy $125.670 < 125.760$. Điểm của bạn Sao cao hơn Mun.

Ví dụ

Tìm nhà vô địch

1
Trong một cuộc thi chạy, bốn vận động viên về đích với thời gian (tính bằng giây) như sau:
- Vận động viên A: 10.567 giây
- Vận động viên B: 9.875 giây
- Vận động viên C: 10.576 giây
- Vận động viên D: 9.900 giây
Ai là người chiến thắng? (Lưu ý: Người chiến thắng là người có thời gian chạy ÍT NHẤT).
Trong một cuộc thi chạy, bốn vận động viên về đích với thời gian (tính bằng giây) như sau: - Vận động viên A: 10.567 giây - Vận động viên B: 9.875 giây - Vận động viên C: 10.576 giây - Vận động viên D: 9.900 giây Ai là người chiến thắng? (Lưu ý: Người chiến thắng là người có thời gian chạy ÍT NHẤT).
2
Để tìm người chiến thắng, ta cần tìm số nhỏ nhất trong các số trên.

Bước 1: So sánh số các chữ số.
- Các số 10.567 và 10.576 có 5 chữ số.
- Các số 9.875 và 9.900 có 4 chữ số. Những số có ít chữ số hơn thì bé hơn. Vậy ta chỉ cần so sánh hai số có 4 chữ số là 9.875 và 9.900.
Bước 2: So sánh hai số có 4 chữ số. Ta so sánh 9.875 và 9.900 từ trái sang phải.
- Hàng nghìn: đều là chữ số 9.
- Hàng trăm: ta có $8 < 9$ . Vậy, $9.875 < 9.900$ .
Số nhỏ nhất trong cả bốn số là 9.875. Vậy, vận động viên B là người chiến thắng.
Để tìm người chiến thắng, ta cần tìm số nhỏ nhất trong các số trên. **Bước 1: So sánh số các chữ số.** - Các số 10.567 và 10.576 có 5 chữ số. - Các số 9.875 và 9.900 có 4 chữ số. Những số có ít chữ số hơn thì bé hơn. Vậy ta chỉ cần so sánh hai số có 4 chữ số là 9.875 và 9.900. **Bước 2: So sánh hai số có 4 chữ số.** Ta so sánh 9.875 và 9.900 từ trái sang phải. - Hàng nghìn: đều là chữ số 9. - Hàng trăm: ta có $8 < 9$. Vậy, $9.875 < 9.900$. Số nhỏ nhất trong cả bốn số là 9.875. Vậy, vận động viên B là người chiến thắng.
3
Để tìm số lớn nhất hoặc nhỏ nhất, em hãy lần lượt so sánh các số đó với nhau theo quy tắc đã học.

Thử tài của em

Em đã làm rất tốt cùng bạn Sao. Giờ hãy tự mình điền dấu thích hợp vào chỗ trống nhé.

Tốt lắm. Bây giờ Mun lại muốn sắp xếp các thẻ số. Em hãy giúp Mun tìm ra thẻ số lớn nhất nhé.

Coi chừng sập bẫy.

Bạn Sao đang phân vân giữa hai số 789.120 và 789.102. Mèo Mun vội kết luận: "Số 789.102 lớn hơn vì có chữ số cuối là 2, còn số kia chữ số cuối là 0.".

Mun nói vậy có đúng không em? Không đúng đâu nhé. Khi so sánh hai số có cùng số chữ số, ta phải so sánh từ trái sang phải. Ở đây, các chữ số giống nhau cho đến hàng chục. Tại hàng chục, ta thấy $2 > 0$ . Vậy, $789.120 > 789.102$ . Đừng chỉ nhìn vào chữ số ở hàng đơn vị nha.

Bạn Sao đang phân vân giữa hai số 789.120 và 789.102. Mèo Mun vội kết luận: "Số 789.102 lớn hơn vì có chữ số cuối là 2, còn số kia chữ số cuối là 0.". Mun nói vậy có đúng không em? Không đúng đâu nhé. Khi so sánh hai số có cùng số chữ số, ta phải so sánh từ **trái sang phải**. Ở đây, các chữ số giống nhau cho đến hàng chục. Tại hàng chục, ta thấy $2 > 0$. Vậy, $789.120 > 789.102$. Đừng chỉ nhìn vào chữ số ở hàng đơn vị nha.

Giờ thì em đã biết cách tránh bẫy của mèo Mun rồi. Hãy giúp bạn ấy sắp xếp các bao gạo theo khối lượng nào.

Chiến thắng

Hoan hô. Em đã nắm vững cách so sánh các số và tìm ra số lớn nhất, nhỏ nhất rồi. Giờ thì thử sức với một nhiệm vụ cuối cùng để trở thành kiện tướng so sánh số nào.

Hẹn lần sau

Hôm nay chúng mình đã so tài cao thấp với những con số thật giỏi. Lần tới, bạn Sao và mèo Mun sẽ cùng em khám phá một bí mật thú vị: làm tròn các số tự nhiên. Hẹn gặp lại em nhé.