Bài học

Bài 1: Chia một số thập phân cho một số tự nhiên

Bạn Mi có một dải giấy màu dài 8,4 đề-xi-mét.
Mi muốn cắt dải giấy thành 4 đoạn nhỏ bằng nhau.
Để làm được việc này, Mi cần trang trí cho những chiếc hộp bút.
Vẹt Ríu thắc mắc: "Vậy mỗi đoạn giấy sẽ dài bao nhiêu nhỉ?".

Để giúp Mi, chúng mình cần thực hiện phép chia $8,4 : 4$ .
Đây là phép chia một số thập phân cho một số tự nhiên.
Cùng xem chúng ta sẽ làm thế nào nhé.

Để giúp Mi, chúng mình cần thực hiện phép chia $8,4 : 4$. Đây là phép chia một số thập phân cho một số tự nhiên. Cùng xem chúng ta sẽ làm thế nào nhé.

Khám phá cách chia

Chúng ta sẽ đặt tính rồi tính như chia các số tự nhiên.

Các bước thực hiện phép chia

8,4 : 4

.Các bước thực hiện phép chia $8,4 : 4$.

Thật đơn giản phải không nào?
Đầu tiên, ta chia phần nguyên của số bị chia cho số chia.
Sau đó, viết dấu phẩy vào bên phải thương vừa tìm được.
Cuối cùng, ta tiếp tục lấy từng chữ số ở phần thập phân để chia.

Ví dụ

Cùng Mi chia ruy băng

1
Một cuộn dây ruy băng dài 43,5 mét.
Mi muốn cắt thành 5 đoạn bằng nhau để trang trí hộp quà.
Hỏi mỗi đoạn dây dài bao nhiêu mét?
2
Ta cần thực hiện phép chia: $43,5 : 5$ .

$\begin{array}{r|l} 43,5 & 5 \\ \underline{40} \phantom{,5} & 8,7 \\ 3 \ 5 & \\ \underline{3 \ 5} & \\ 0 & \end{array}$
- Chia phần nguyên:
  Lấy $43$ chia $5$ được $8$ , viết $8$ .
  $8$ nhân $5$ bằng $40$ ; $43$ trừ $40$ bằng $3$ .
- Viết dấu phẩy:
  Viết dấu phẩy vào bên phải số $8$ ở thương.
- Chia phần thập phân:
  Hạ $5$ , được $35$ .
  Lấy $35$ chia $5$ được $7$ , viết $7$ .
  $7$ nhân $5$ bằng $35$ ; $35$ trừ $35$ bằng $0$ .
Vậy, $43,5 : 5 = 8,7$ .
Mỗi đoạn dây dài 8,7 mét.
Ta cần thực hiện phép chia: $43,5 : 5$. $\begin{array}{r|l} 43,5 & 5 \\ \underline{40} \phantom{,5} & 8,7 \\ 3 \ 5 & \\ \underline{3 \ 5} & \\ 0 & \end{array}$ * **Chia phần nguyên:** Lấy $43$ chia $5$ được $8$, viết $8$. $8$ nhân $5$ bằng $40$; $43$ trừ $40$ bằng $3$. * **Viết dấu phẩy:** Viết dấu phẩy vào bên phải số $8$ ở thương. * **Chia phần thập phân:** Hạ $5$, được $35$. Lấy $35$ chia $5$ được $7$, viết $7$. $7$ nhân $5$ bằng $35$; $35$ trừ $35$ bằng $0$. Vậy, $43,5 : 5 = 8,7$. Mỗi đoạn dây dài 8,7 mét.
3
Chia phần nguyên, viết dấu phẩy vào thương, rồi chia tiếp phần thập phân.

Ríu ơi, cẩn thận.

Vẹt Ríu thực hiện phép tính $12,36 : 3$ . Ríu lấy $12$ chia $3$ được $4$ . Rồi bạn ấy hạ $3$ , chia $3$ được $1$ . Cuối cùng hạ $6$ , chia $3$ được $2$ . Ríu reo lên: "Kết quả là 412.".

Bạn Ríu đã quên mất một bước rất quan trọng. Đó là đặt dấu phẩy vào thương ngay sau khi chia xong phần nguyên. Kết quả đúng phải là $4,12$ .

Vẹt Ríu thực hiện phép tính $12,36 : 3$. Ríu lấy $12$ chia $3$ được $4$. Rồi bạn ấy hạ $3$, chia $3$ được $1$. Cuối cùng hạ $6$, chia $3$ được $2$. Ríu reo lên: "Kết quả là 412.". Bạn Ríu đã quên mất một bước rất quan trọng. Đó là đặt dấu phẩy vào thương ngay sau khi chia xong phần nguyên. Kết quả đúng phải là $4,12$.

Nếu phần nguyên bé hơn số chia thì sao?

Mi có một thanh sô-cô-la nặng 3,5 hg.
Bạn ấy muốn chia đều cho 5 người bạn trong nhóm.
Vậy mỗi bạn sẽ nhận được bao nhiêu héc-tô-gam sô-cô-la?
Ta cần giải phép tính $3,5 : 5$ .

Mi có một thanh sô-cô-la nặng 3,5 hg. Bạn ấy muốn chia đều cho 5 người bạn trong nhóm. Vậy mỗi bạn sẽ nhận được bao nhiêu héc-tô-gam sô-cô-la? Ta cần giải phép tính $3,5 : 5$.

Ví dụ

Chia thanh sô-cô-la

1
Thực hiện phép tính: $3,5 : 5$ .
Thực hiện phép tính: $3,5 : 5$.
2
$\begin{array}{r|l} 3,5 & 5 \\ \underline{0} \phantom{,5} & 0,7 \\ 3 \ 5 & \\ \underline{3 \ 5} & \\ 0 & \end{array}$
- Chia phần nguyên:
  Phần nguyên là $3$ , bé hơn số chia là $5$ .
  Vậy $3$ chia $5$ được $0$ , viết $0$ vào thương.
- Viết dấu phẩy:
  Viết dấu phẩy vào bên phải số $0$ vừa viết.
- Chia phần thập phân:
  Ta coi như đang lấy $35$ chia $5$ .
  $35$ chia $5$ được $7$ , viết $7$ .
  $7$ nhân $5$ bằng $35$ ; $35$ trừ $35$ bằng $0$ .
Vậy, $3,5 : 5 = 0,7$ .
Mỗi bạn sẽ nhận được 0,7 hg sô-cô-la.
$\begin{array}{r|l} 3,5 & 5 \\ \underline{0} \phantom{,5} & 0,7 \\ 3 \ 5 & \\ \underline{3 \ 5} & \\ 0 & \end{array}$ * **Chia phần nguyên:** Phần nguyên là $3$, bé hơn số chia là $5$. Vậy $3$ chia $5$ được $0$, viết $0$ vào thương. * **Viết dấu phẩy:** Viết dấu phẩy vào bên phải số $0$ vừa viết. * **Chia phần thập phân:** Ta coi như đang lấy $35$ chia $5$. $35$ chia $5$ được $7$, viết $7$. $7$ nhân $5$ bằng $35$; $35$ trừ $35$ bằng $0$. Vậy, $3,5 : 5 = 0,7$. Mỗi bạn sẽ nhận được 0,7 hg sô-cô-la.
3
Nếu phần nguyên bé hơn số chia, ta viết 0 ở thương, rồi đặt dấu phẩy và chia tiếp.

Chiến thắng

Em giỏi lắm.
Giờ thì em đã nắm vững cách chia một số thập phân cho một số tự nhiên rồi.

Hẹn lần sau

Mi và Ríu đã cắt xong giấy màu và làm được những bông hoa rất đẹp.
Nhưng nếu dải giấy chỉ dài đúng 8 dm thì sao nhỉ?
Làm thế nào để chia một số tự nhiên cho một số tự nhiên mà thương lại là số thập phân?
Bài học sau sẽ bật mí cho em nhé.