Bài học

Hậu tố trung tính -ment, -ness, -ful, -less, -ly và tiền tố không đổi trọng âm

Mục tiêu và kiến thức nền

Sau bài này em nhận ra một nhóm hậu tố và tiền tố hoàn toàn không làm trọng âm xê dịch, và dùng đặc điểm này để đọc đúng trọng âm của một từ phái sinh mới chưa từng gặp bằng cách lùi về đúng trọng âm của từ gốc. Hai chương trước cho hai quy tắc trái ngược nhau: từ ba âm tiết dựa vào từ loại, hậu tố -tion/-ic/-ity kéo trọng âm về gần cuối. Bài này cho quy tắc thứ ba, đơn giản nhất: một số hậu tố và tiền tố hoàn toàn "trung tính" với trọng âm.

Hậu tố trung tính: thêm vào mà trọng âm không đổi chỗ

Một nhóm hậu tố tiếng Anh, khi ghép vào từ gốc, không kéo trọng âm đi đâu cả — trọng âm vẫn ở đúng âm tiết của từ gốc trước khi thêm hậu tố. Nhóm này gồm -ment, -ness, -ful, -less, -ly.

'MANage /ˈmænɪdʒ/ (động từ, nhấn âm 1) → 'MANagement /ˈmænɪdʒmənt/ (danh từ, vẫn nhấn âm 1). 'HAPpy /ˈhæpi/ (tính từ, nhấn âm 1) → 'HAPpiness /ˈhæpinəs/ (danh từ, vẫn nhấn âm 1). 'WONder /ˈwʌndə/ (danh từ, nhấn âm 1) → 'WONderful /ˈwʌndəfl/ (tính từ, vẫn nhấn âm 1). 'CARE /keə/ (danh từ, một âm tiết) → 'CAreless /ˈkeələs/ (tính từ, vẫn nhấn âm 1). 'QUICK /kwɪk/ (tính từ, một âm tiết) → 'QUICKly /ˈkwɪkli/ (trạng từ, vẫn nhấn âm 1). de'VELop /dɪˈveləp/ (động từ, nhấn âm 2) → de'VELopment /dɪˈveləpmənt/ (danh từ, vẫn nhấn âm 2 — không nhảy sang âm nào khác dù đã thêm một âm tiết).

Một nhóm hậu tố tiếng Anh, khi ghép vào từ gốc, không kéo trọng âm đi đâu cả — trọng âm vẫn ở đúng âm tiết của từ gốc trước khi thêm hậu tố. Nhóm này gồm -ment, -ness, -ful, -less, -ly. 'MANage /ˈmænɪdʒ/ (động từ, nhấn âm 1) → 'MANagement /ˈmænɪdʒmənt/ (danh từ, vẫn nhấn âm 1). 'HAPpy /ˈhæpi/ (tính từ, nhấn âm 1) → 'HAPpiness /ˈhæpinəs/ (danh từ, vẫn nhấn âm 1). 'WONder /ˈwʌndə/ (danh từ, nhấn âm 1) → 'WONderful /ˈwʌndəfl/ (tính từ, vẫn nhấn âm 1). 'CARE /keə/ (danh từ, một âm tiết) → 'CAreless /ˈkeələs/ (tính từ, vẫn nhấn âm 1). 'QUICK /kwɪk/ (tính từ, một âm tiết) → 'QUICKly /ˈkwɪkli/ (trạng từ, vẫn nhấn âm 1). de'VELop /dɪˈveləp/ (động từ, nhấn âm 2) → de'VELopment /dɪˈveləpmənt/ (danh từ, vẫn nhấn âm 2 — không nhảy sang âm nào khác dù đã thêm một âm tiết).

Tiền tố không mang trọng âm chính: un-, dis-, im-

Tương tự, phần lớn tiền tố phủ định hoặc đảo nghĩa trong tiếng Anh không mang trọng âm chính — trọng âm chính vẫn ở đúng vị trí của từ gốc, tiền tố chỉ đọc nhẹ phía trước: 'HAPpy → un'HAPpy /ʌnˈhæpi/ — trọng âm chính vẫn ở 'HAP', không chuyển sang "un-". a'GREE /əˈɡriː/ → disa'GREE /ˌdɪsəˈɡriː/ — trọng âm chính vẫn ở 'GREE'. 'POSsible /ˈpɒsəbl/ → im'POSsible /ɪmˈpɒsəbl/ — trọng âm chính vẫn ở 'POS'.

Cả hai cột đều minh họa cùng một nguyên tắc: thêm hậu tố/tiền tố trung tính không dời trọng âm đi đâu cả.

Ví dụ mẫu

Ví dụ

Lùi về từ gốc để tìm trọng âm của "management"

1
Xác định trọng âm của "management" trong câu: "Good time 'MANagement helps students prepare for the exam." Bẫy: học sinh vừa học quy tắc -tion/-ity kéo trọng âm ở chương trước, dễ áp nhầm sang -ment và đọc thành manage'MENT.
2
"Management" mang hậu tố -ment, một hậu tố trung tính — khác hẳn nhóm -tion/-ic/-ity vừa học. Muốn biết trọng âm, cần lùi về từ gốc "manage".
3
Cách đọc manage'MENT (áp quy tắc kéo trọng âm của -tion sang cho -ment) là sai, vì -ment không thuộc nhóm hậu tố kéo trọng âm — đây là lỗi nhầm nhóm hậu tố phổ biến nhất sau khi vừa học chương trước.
4
Vậy đáp án là 'MANagement /ˈmænɪdʒmənt/, trọng âm vẫn ở 'MAN' — đúng vị trí trọng âm của từ gốc "manage".
5
Gặp -ment/-ness/-ful/-less/-ly, luôn lùi về từ gốc để tìm trọng âm, không đếm ngược từ hậu tố như với -tion/-ic/-ity. Biến thể gần: deVELopment giữ nguyên trọng âm của deVELop, không dịch thành develop'MENT.

Ví dụ

Tiền tố phủ định không kéo trọng âm sang chính nó

1
Mark the letter A, B, C, or D to indicate the word that differs from the other three in the position of stress. A. information B. unhappy C. disagree D. impossible — bẫy ở chỗ "information" và ba từ mang tiền tố đều bốn âm tiết, dễ khiến học sinh nghĩ chúng cùng khuôn trọng âm chỉ vì cùng độ dài.
2
Un'HAPpy, disa'GREE, im'POSsible đều giữ nguyên trọng âm của từ gốc (happy, agree, possible), tiền tố không mang trọng âm chính. "Information" mang hậu tố -tion, nhấn âm ngay trước hậu tố (âm 'MA'), theo một quy tắc hoàn toàn khác — quy tắc hậu tố, không phải quy tắc tiền tố.
3
B. unHAPpy giữ trọng âm gốc của happy. C. disaGREE giữ trọng âm gốc của agree. D. imPOSsible giữ trọng âm gốc của possible. Ba phương án này cùng nhóm "tiền tố trung tính", bị loại.
4
Đáp án đúng là A. information — không thuộc nhóm từ mang tiền tố đang xét, và trọng âm của nó được quyết định bởi hậu tố -tion chứ không phải bởi một tiền tố.
5
Tiền tố phủ định (un-, dis-, im-, in-) hầu như không bao giờ mang trọng âm chính — trọng âm chính luôn ở từ gốc phía sau. Biến thể gần: inCORRECT giữ nguyên trọng âm của correct, không chuyển sang "in-".

Luyện tập có hướng dẫn

Luyện tập độc lập

Bẫy thường gặp

Bẫy thường gặp: vừa học xong quy tắc -tion/-ic/-ity kéo trọng âm, học sinh dễ áp nhầm quy tắc đó cho -ment/-ness/-ful/-less/-ly — đây là hai nhóm hậu tố có hành vi hoàn toàn ngược nhau, phải phân biệt rõ trước khi làm bài.

Hai nhóm hậu tố đối lập nhau là chìa khóa của phần trọng âm từ dài trong đề thi: -tion/-sion/-ic/-ical/-ity/-graphy kéo trọng âm về gần cuối từ, còn -ment/-ness/-ful/-less/-ly và các tiền tố phủ định thì hoàn toàn trung tính, giữ nguyên trọng âm gốc.

Nắm chắc cả hai nhóm, em đã xử lý được toàn bộ dạng câu hỏi trọng âm của đề thi tốt nghiệp THPT. Chương tiếp theo chuyển hẳn sang một dạng câu hỏi khác: phân biệt nguyên âm, phần dễ mất điểm nhất với học sinh Việt Nam.