Đây là bản xem thử. Phiên bản đầy đủ trong ứng dụng có bài tập, AI chấm ngay và theo dõi tiến độ học.

Bài học

Some và any trong câu hỏi và ngoại lệ lời mời, lời đề nghị

Mục tiêu

Sau bài học này, em dùng đúng any trong câu hỏi thông thường, và nhận ra khi nào some vẫn xuất hiện trong câu hỏi vì đó là lời mời hoặc lời đề nghị.

Kiến thức nền cần có

Bài trước em đã học some cho câu khẳng định, any cho câu phủ định. Bài này thêm trường hợp thứ ba: câu hỏi, và một ngoại lệ đáng nhớ bên trong nó.

Câu hỏi khởi động

Mai hỏi bạn "Would you like some tea?" Đây rõ ràng là một câu hỏi, vậy sao không phải "any tea" như quy tắc chung? Vì không phải mọi câu hỏi đều hỏi thông tin thật sự — có những câu hỏi thực chất là một lời mời.

Any trong câu hỏi và ngoại lệ lời mời, lời đề nghị

Quy tắc chung: câu hỏi thông thường dùng any — Do you have any rice noodles? Is there any coriander left? Câu hỏi này thật sự muốn biết một thứ gì đó có tồn tại/còn lại hay không.

Ngoại lệ: khi câu hỏi là một LỜI MỜI hoặc LỜI ĐỀ NGHỊ — người hỏi không thật sự cần câu trả lời có/không về sự tồn tại, mà đang mời ai đó dùng thứ gì hoặc đề nghị giúp đỡ — dùng some: Would you like some more soup? Shall I get you some water? Can I have some spring rolls, please? Cách phân biệt: câu hỏi mong đợi câu trả lời về sự TỒN TẠI → any; câu hỏi là một hành động MỜI/ĐỀ NGHỊ → some.
Còn một trường hợp nữa dễ gây nhầm lẫn: một câu hỏi thông tin nhưng người hỏi gần như chắc chắn câu trả lời là có, vẫn có thể dùng some. Did you buy some vegetables at the market? — người hỏi không nghi ngờ gì việc bạn đã mua rau, chỉ đang xác nhận lại, nên some ở đây tự nhiên hơn any. Với bài tuyển sinh 10, quy tắc any-cho-câu-hỏi-thông-thường vẫn là lựa chọn an toàn nhất khi đề không cho thêm ngữ cảnh đặc biệt; trường hợp some-trong-câu-hỏi-xác-nhận chỉ xuất hiện khi ngữ cảnh nói rõ người hỏi gần như chắc chắn về câu trả lời.
Any còn xuất hiện trong câu khẳng định với một nghĩa khác hẳn: "bất kỳ", không liên quan gì đến phủ định hay câu hỏi. You can use any pot for this soup — nghĩa là dùng nồi nào cũng được, không nồi nào bị loại. Đây là kiến thức mở rộng ngoài trọng tâm bài học (chủ yếu để em không bối rối khi gặp any trong một câu khẳng định), không phải một quy tắc mới thay thế cho cặp some-khẳng-định/any-phủ-định đã học. Hai cách dùng any tồn tại song song, phân biệt bằng chính ngữ cảnh của câu, không phải bằng một dấu hiệu ngữ pháp cố định nào.
Sơ đồ ba bước quyết định dùng any hay some trong câu hỏi.1Đây có phải câuhỏi thông tinthật sự không?Hỏi xem một thứ gì đócó tồn tại hay cònlại hay không.2Nếu có → dùng anyDo you have any fishsauce?3Nếu là lời mời/đềnghị → dùng someWould you like somefish sauce?
Điểm mấu chốt là phân biệt câu hỏi thông tin thật với lời mời/đề nghị.

Ví dụ mẫu

Ví dụ
Nhận diện some trong một lời mời
  1. 1

    Would you like ___ rice? Bốn phương án: some / any / many / a. Bẫy là học sinh áp máy móc quy tắc "câu hỏi luôn dùng any".

  2. 2

    Would you like... không phải câu hỏi về sự tồn tại của rice, mà là một lời mời dùng cơm — nên rơi vào ngoại lệ, dùng some.

  3. 3

    Any bị loại vì đây là ngoại lệ lời mời, không phải câu hỏi thông tin thông thường. Many bị loại vì rice không đếm được. A bị loại vì rice không đứng sau mạo từ a.

  4. 4

    Would you like some rice?

  5. 5

    Would you like... luôn là một lời mời, nên luôn đi với some, không phải any, dù đứng trong hình thức câu hỏi.

Ví dụ
Nhận diện any trong một câu hỏi thông tin thật
  1. 1

    Do you have ___ lime leaves for the canh chua? Bốn phương án: some / any / much / a. Bẫy là câu này cũng nói về đồ ăn, dễ khiến học sinh nghĩ đến some như bài trước.

  2. 2

    Do you have... là câu hỏi thật sự muốn biết lime leaves có sẵn hay không, không phải một lời mời hay đề nghị, nên theo quy tắc chung: câu hỏi dùng any.

  3. 3

    Some bị loại vì đây không phải một lời mời/đề nghị. Much bị loại vì lime leaves đếm được số nhiều. A bị loại vì không đứng trước danh từ số nhiều.

  4. 4

    Do you have any lime leaves for the canh chua?

  5. 5

    Do you have...? hỏi về sự tồn tại thật sự, nên đi với any, khác hẳn Would you like...? — luôn là lời mời, đi với some.

Ví dụ
Tìm phần sai khi some đứng nhầm trong câu hỏi thông tin thật
  1. 1

    (A) Excuse me, (B) do you have (C) some (D) chilli sauce I could borrow?

  2. 2

    Dù mở đầu lịch sự bằng Excuse me, đây vẫn là một câu hỏi thông tin thật sự về việc có chilli sauce hay không, không phải một lời mời, nên phải dùng any.

  3. 3

    Some ở (C) phải sửa thành any.

  4. 4

    Excuse me, do you have any chilli sauce I could borrow?

  5. 5

    Giọng điệu lịch sự (Excuse me, please) không tự động biến một câu hỏi thành lời mời; phải xét đúng ý định của câu.

Luyện tập có hướng dẫn

Luyện tập độc lập

Kiểm tra nhanh

Lỗi thường gặp

Học sinh hay áp cứng quy tắc "câu hỏi luôn dùng any", quên mất ngoại lệ lời mời/đề nghị. Trước khi chọn, luôn hỏi: câu này có thật sự đang hỏi về sự tồn tại, hay đang mời/đề nghị ai đó?

Câu hỏi thông tin thật sự dùng any; câu hỏi là lời mời hoặc lời đề nghị dùng some, dù cùng mang hình thức câu hỏi.

Chương 5 học much, many, a little, a few, a lot of để nói chính xác hơn về số lượng nhiều hay ít.