Bài học

Bài 2: Giải các bài toán có lời văn

Bạn Sao và mèo Mun đang chuẩn bị quà tặng các bạn nhỏ có hoàn cảnh khó khăn.
Sao có 3 hộp bút chì màu, mỗi hộp có 12 chiếc.
Mun cũng có 3 hộp bút sáp, mỗi hộp có 8 chiếc.
Sao băn khoăn: "Làm sao để chúng mình chia đều tất cả số bút này cho 5 bạn nhỉ?".

Cùng tìm cách giải quyết nhé

Để giải được bài toán của bạn Sao, chúng ta cần dùng đến nhiều phép tính khác nhau.
Trước hết, hãy cùng ôn lại một dạng toán quen thuộc: tìm số trung bình cộng.

Ví dụ, lớp 4A có 32 học sinh, lớp 4B có 36 học sinh.
Trung bình mỗi lớp có bao nhiêu học sinh?
Ta sẽ tính tổng số học sinh rồi chia cho 2.

Tổng số học sinh là: $32 + 36 = 68$ (học sinh).
Trung bình mỗi lớp có số học sinh là: $68 : 2 = 34$ (học sinh).

Tổng số học sinh là: $32 + 36 = 68$ (học sinh). Trung bình mỗi lớp có số học sinh là: $68 : 2 = 34$ (học sinh).

Số trung bình cộngMuốn tìm số trung bình cộng của nhiều số, ta tính tổng các số đó, rồi lấy tổng đó chia cho số các số hạng.

Ví dụ

Giải toán trung bình cộng

1
Bốn bạn An, Bình, Chi, Dũng cân nặng lần lượt là 35kg, 37kg, 34kg và 38kg.
Hỏi trung bình mỗi bạn cân nặng bao nhiêu ki-lô-gam?
2
Bài giải:
Tổng cân nặng của cả bốn bạn là:
$35 + 37 + 34 + 38 = 144$ (kg)
Trung bình mỗi bạn cân nặng là:
$144 : 4 = 36$ (kg)
Đáp số: 36 kg
Bài giải: Tổng cân nặng của cả bốn bạn là: $35 + 37 + 34 + 38 = 144$ (kg) Trung bình mỗi bạn cân nặng là: $144 : 4 = 36$ (kg) Đáp số: 36 kg
3
Em hãy tính tổng trước, sau đó thực hiện phép chia cho số các số hạng.

Thêm một dạng toán nữa

Đó là các bài toán liên quan đến "rút về đơn vị".
Dạng toán này thường có hai bước giải.
Bước 1: Tìm giá trị của một phần (một đơn vị).
Bước 2: Tìm giá trị của nhiều phần.

Ví dụ

Giải toán rút về đơn vị

1
Mua 5 quyển vở hết 40 000 đồng.
Hỏi mua 8 quyển vở như thế hết bao nhiêu tiền?
2
Bài giải:
Số tiền mua một quyển vở là (đây là bước rút về đơn vị):
$40000 : 5 = 8000$ (đồng)
Số tiền mua tám quyển vở là:
$8000 \times 8 = 64000$ (đồng)
Đáp số: 64000 đồng
Bài giải: Số tiền mua một quyển vở là (đây là bước rút về đơn vị): $40000 : 5 = 8000$ (đồng) Số tiền mua tám quyển vở là: $8000 \times 8 = 64000$ (đồng) Đáp số: 64000 đồng
3
Để giải bài toán này, em tìm giá trị của một đơn vị trước, rồi mới tìm giá trị của nhiều đơn vị.

Coi chừng nhầm lẫn.

Một bạn học sinh giải bài toán "Có 48 cái bánh xếp đều vào 8 hộp. Hỏi có 36 cái bánh thì xếp được vào mấy hộp như thế?". Bạn ấy làm thế này:

Số bánh mỗi hộp có là: $48 : 8 = 6$ (cái).
Số hộp để xếp 36 cái bánh là: $36 \times 6 = 216$ (hộp).

Em có thấy bạn ấy nhầm ở đâu không? Phép tính cuối phải là phép chia chứ không phải phép nhân. Phải lấy tổng số bánh chia cho số bánh trong mỗi hộp: $36 : 6 = 6$ (hộp).

Một bạn học sinh giải bài toán "Có 48 cái bánh xếp đều vào 8 hộp. Hỏi có 36 cái bánh thì xếp được vào mấy hộp như thế?". Bạn ấy làm thế này: * Số bánh mỗi hộp có là: $48 : 8 = 6$ (cái). * Số hộp để xếp 36 cái bánh là: $36 \times 6 = 216$ (hộp). Em có thấy bạn ấy nhầm ở đâu không? Phép tính cuối phải là phép chia chứ không phải phép nhân. Phải lấy tổng số bánh chia cho số bánh trong mỗi hộp: $36 : 6 = 6$ (hộp).

Giải bài toán của Sao và Mun

Bây giờ, chúng mình đã đủ kiến thức để giải quyết vấn đề ban đầu rồi.
Bài toán này kết hợp cả phép nhân và phép chia đó.

Ví dụ

Bài toán tổng hợp

1
Sao có 3 hộp bút chì, mỗi hộp 12 chiếc. Mèo Mun có 3 hộp bút sáp, mỗi hộp 8 chiếc. Sao và Mun muốn chia đều tất cả số bút đó cho 5 bạn. Hỏi mỗi bạn được bao nhiêu chiếc bút?
2
Bài giải:
Số bút chì của Sao có là:
$12 \times 3 = 36$ (chiếc)
Số bút sáp của Mun có là:
$8 \times 3 = 24$ (chiếc)
Tổng số bút của cả hai bạn là:
$36 + 24 = 60$ (chiếc)
Số bút mỗi bạn nhận được là:
$60 : 5 = 12$ (chiếc)
Đáp số: 12 chiếc
Bài giải: Số bút chì của Sao có là: $12 \times 3 = 36$ (chiếc) Số bút sáp của Mun có là: $8 \times 3 = 24$ (chiếc) Tổng số bút của cả hai bạn là: $36 + 24 = 60$ (chiếc) Số bút mỗi bạn nhận được là: $60 : 5 = 12$ (chiếc) Đáp số: 12 chiếc
3
Đọc kĩ đề bài, giải từng bước nhỏ để tìm ra đáp án cuối cùng.

Vậy là mỗi bạn sẽ nhận được 12 chiếc bút.
Sao và Mun vui lắm vì đã chuẩn bị xong quà rồi.

Chiến thắng

Em giỏi lắm.
Em đã biết vận dụng các kiến thức đã học để giải những bài toán có lời văn rồi đấy.

Buổi học hôm nay thật bổ ích. Lần tới, Sao và Mun sẽ cùng em tìm hiểu về các biểu thức có chứa chữ. Thú vị lắm đó.