Bài học

Bài 2: Tổng ôn tập về phép chia và các dạng toán kết hợp

Sao và mèo Mun đang ở hội chợ của trường.
Hai bạn được giao nhiệm vụ chia những viên bi ve vào các túi nhỏ để làm phần thưởng.
Mun thắc mắc: "Nhiều bi thế này, làm sao chia cho đều được nhỉ?".
Sao cười: "Để tớ chỉ cho Mun cách ôn lại các phép chia nhé.".

Khi chia kẹo vừa xinh

Hãy tưởng tượng chúng ta có 12 viên kẹo và 4 cái túi.
Chúng ta muốn chia đều số kẹo vào các túi.

Mỗi túi sẽ có đúng 3 viên kẹo.

Khi đó, ta thực hiện phép chia: $12 : 4 = 3$ .
Phép chia này không thừa ra viên kẹo nào cả.
Nó được gọi là phép chia hết.

Khi đó, ta thực hiện phép chia: $12 : 4 = 3$. Phép chia này không thừa ra viên kẹo nào cả. Nó được gọi là phép chia hết.

Phép chia hếtLà phép chia có số dư bằng 0.

Nếu còn thừa thì sao?

Không phải lúc nào chúng ta cũng chia hết được đâu.
Cùng xem ví dụ này với Sao nhé.

Ví dụ

Chia vở cho các bạn

1
Cô giáo có 47 quyển vở, muốn chia đều cho 5 bạn học sinh giỏi. Hỏi mỗi bạn được bao nhiêu quyển vở và cô giáo còn thừa lại mấy quyển?
2
Để giải bài toán này, chúng ta sẽ thực hiện phép chia $47 : 5$ .
- Lấy $47$ chia cho $5$ , ta ước lượng được $9$ lần.
- Viết $9$ vào vị trí của thương.
- Lấy $9 \times 5 = 45$ .
- Lấy $47 - 45 = 2$ .
- Số $2$ này chính là số dư.
  Vậy, $47 : 5 = 9$ (dư $2$ ).
  Mỗi bạn sẽ nhận được 9 quyển vở và cô giáo còn thừa 2 quyển.
Để giải bài toán này, chúng ta sẽ thực hiện phép chia $47 : 5$. - Lấy $47$ chia cho $5$, ta ước lượng được $9$ lần. - Viết $9$ vào vị trí của thương. - Lấy $9 \times 5 = 45$. - Lấy $47 - 45 = 2$. - Số $2$ này chính là số dư. Vậy, $47 : 5 = 9$ (dư $2$). Mỗi bạn sẽ nhận được 9 quyển vở và cô giáo còn thừa 2 quyển.
3
Trong phép chia có dư, số dư luôn luôn nhỏ hơn số chia.

Bạn Sao mách nhỏ

Để kiểm tra lại phép chia, em có thể lấy thương nhân với số chia, rồi cộng với số dư.
Ví dụ: $9 \times 5 + 2 = 45 + 2 = 47$ . Kết quả bằng đúng số bị chia rồi.

Để kiểm tra lại phép chia, em có thể lấy thương nhân với số chia, rồi cộng với số dư. Ví dụ: $9 \times 5 + 2 = 45 + 2 = 47$. Kết quả bằng đúng số bị chia rồi.

Vượt qua thử thách lớn hơn

Bây giờ, chúng mình sẽ thử chia cho số có hai chữ số và giải các bài toán phức tạp hơn một chút.

Coi chừng một cái bẫy quen thuộc

Khi thực hiện phép chia $148 : 12$ , một số bạn sẽ lấy $14$ chia $12$ được $1$ . Sau đó hạ $8$ xuống thành $28$ , rồi lấy $28$ chia $12$ được $2$ . Nhưng nếu bạn ước lượng sai ở bước đầu thì sao?
Ví dụ khi chia $92 : 23$ , nếu vội vàng lấy $9$ chia $2$ được $4$ và kết luận thương là $4$ thì sẽ sai ngay. Vì $4 \times 23 = 92$ . Phải ước lượng cả số hàng chục và hàng đơn vị của số chia nữa nhé.

Khi thực hiện phép chia $148 : 12$, một số bạn sẽ lấy $14$ chia $12$ được $1$. Sau đó hạ $8$ xuống thành $28$, rồi lấy $28$ chia $12$ được $2$. Nhưng nếu bạn ước lượng sai ở bước đầu thì sao? Ví dụ khi chia $92 : 23$, nếu vội vàng lấy $9$ chia $2$ được $4$ và kết luận thương là $4$ thì sẽ sai ngay. Vì $4 \times 23 = 92$. Phải ước lượng cả số hàng chục và hàng đơn vị của số chia nữa nhé.

Ví dụ

Bài toán bán bánh

1
Một cửa hàng có 5 thùng bánh, mỗi thùng chứa 120 cái bánh. Người ta đã bán đi một nửa số bánh đó. Hỏi cửa hàng còn lại bao nhiêu cái bánh?
2
Đây là bài toán giải bằng hai phép tính.
Bước 1: Tìm tổng số bánh cửa hàng có.
Ta lấy số bánh trong một thùng nhân với số thùng:
$120 \times 5 = 600$ (cái bánh).

Bước 2: Tìm số bánh còn lại.
Cửa hàng đã bán đi một nửa, tức là bán đi $1/2$ số bánh. Số bánh còn lại cũng là một nửa.
Ta lấy tổng số bánh chia cho 2:
$600 : 2 = 300$ (cái bánh).

Đáp số: Cửa hàng còn lại 300 cái bánh.
Đây là bài toán giải bằng hai phép tính. Bước 1: Tìm tổng số bánh cửa hàng có. Ta lấy số bánh trong một thùng nhân với số thùng: $120 \times 5 = 600$ (cái bánh). Bước 2: Tìm số bánh còn lại. Cửa hàng đã bán đi một nửa, tức là bán đi $1/2$ số bánh. Số bánh còn lại cũng là một nửa. Ta lấy tổng số bánh chia cho 2: $600 : 2 = 300$ (cái bánh). Đáp số: Cửa hàng còn lại 300 cái bánh.
3
Cửa hàng còn 300 bánh. Số bánh đã bán cũng là 300. Tổng cộng là $300 + 300 = 600$ bánh. Lấy 600 bánh chia cho 5 thùng, mỗi thùng có $600 : 5 = 120$ bánh. Khớp với đề bài rồi.
Cửa hàng còn 300 bánh. Số bánh đã bán cũng là 300. Tổng cộng là $300 + 300 = 600$ bánh. Lấy 600 bánh chia cho 5 thùng, mỗi thùng có $600 : 5 = 120$ bánh. Khớp với đề bài rồi.
4
Đọc kĩ đề bài để xác định đúng trình tự các phép tính cần thực hiện.

Chiến thắng

Tuyệt vời. Em đã nắm rất vững các dạng toán về phép chia rồi đấy.
Giờ hãy thử sức với bài toán cuối cùng để giành chiến thắng nhé.

Hôm nay hai bạn Sao và Mun đã hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ chia bi.
Buổi học tới, chúng mình sẽ cùng nhau khám phá những con số cực lớn, đến hàng triệu và hàng tỉ cơ đấy.