Bài học

Luyện tập kĩ năng tính toán và tính nhanh

Bạn Sao và mèo Mun đang sắp xếp bộ sưu tập nhãn dán khổng lồ của mình.
Mun khoe: "Tớ có 125.460 chiếc nhãn dán.".
Sao cũng tự hào: "Còn tớ có 98.750 chiếc.".
Mun thắc mắc: "Vậy cả hai chúng mình có bao nhiêu nhỉ? Và tớ có nhiều hơn Sao bao nhiêu chiếc?".
Để trả lời câu hỏi của Mun, chúng mình cần ôn lại phép cộng và trừ các số tự nhiên đấy.

Bạn Sao và mèo Mun đang sắp xếp bộ sưu tập nhãn dán khổng lồ của mình. Mun khoe: "Tớ có 125.460 chiếc nhãn dán.". Sao cũng tự hào: "Còn tớ có 98.750 chiếc.". Mun thắc mắc: "Vậy cả hai chúng mình có bao nhiêu nhỉ? Và tớ có nhiều hơn Sao bao nhiêu chiếc?". Để trả lời câu hỏi của Mun, chúng mình cần ôn lại phép cộng và trừ các số tự nhiên đấy.

Ôn lại cách đặt tính rồi tính

Khi cộng hoặc trừ các số có nhiều chữ số, điều quan trọng nhất là phải đặt tính thẳng cột.
Nghĩa là các chữ số ở cùng một hàng (đơn vị, chục, trăm.) phải thẳng với nhau.

Mỗi chữ số phải thẳng cột với nhau theo đúng hàng của nó.

Sau khi đặt tính thẳng cột, ta thực hiện tính toán lần lượt từ phải sang trái, bắt đầu từ hàng đơn vị.

Ví dụ

Thử thách của Mun: Tìm hiệu số nhãn dán

1
Mun có 125.460 nhãn dán. Sao có 98.750 nhãn dán. Hỏi Mun có nhiều hơn Sao bao nhiêu nhãn dán?
Chúng ta cần thực hiện phép tính: $125.460 - 98.750$ .
Mun có 125.460 nhãn dán. Sao có 98.750 nhãn dán. Hỏi Mun có nhiều hơn Sao bao nhiêu nhãn dán? Chúng ta cần thực hiện phép tính: $125.460 - 98.750$.
2
Mình cùng đặt tính rồi trừ nhé.
```
  125460
-  98750
---------
   26710
```
- Hàng đơn vị: $0 - 0 = 0$ , viết 0.
- Hàng chục: $6 - 5 = 1$ , viết 1.
- Hàng trăm: 4 không trừ được 7. Ta mượn 1 nghìn từ 5 nghìn (còn 4 nghìn), được $14$ trăm. $14 - 7 = 7$ , viết 7.
- Hàng nghìn: Bây giờ hàng nghìn là 4. 4 không trừ được 8. Ta mượn 1 chục nghìn từ 2 chục nghìn (còn 1 chục nghìn), được $14$ nghìn. $14 - 8 = 6$ , viết 6.
- Hàng chục nghìn: Bây giờ hàng chục nghìn là 1. 1 không trừ được 9. Ta mượn 1 trăm nghìn (còn 0 trăm nghìn), được $11$ chục nghìn. $11 - 9 = 2$ , viết 2.
- Hàng trăm nghìn: Còn 0. Vậy kết quả là 26.710.
Mình cùng đặt tính rồi trừ nhé. ``` 125460 - 98750 --------- 26710 ``` - Hàng đơn vị: $0 - 0 = 0$, viết 0. - Hàng chục: $6 - 5 = 1$, viết 1. - Hàng trăm: 4 không trừ được 7. Ta mượn 1 nghìn từ 5 nghìn (còn 4 nghìn), được $14$ trăm. $14 - 7 = 7$, viết 7. - Hàng nghìn: Bây giờ hàng nghìn là 4. 4 không trừ được 8. Ta mượn 1 chục nghìn từ 2 chục nghìn (còn 1 chục nghìn), được $14$ nghìn. $14 - 8 = 6$, viết 6. - Hàng chục nghìn: Bây giờ hàng chục nghìn là 1. 1 không trừ được 9. Ta mượn 1 trăm nghìn (còn 0 trăm nghìn), được $11$ chục nghìn. $11 - 9 = 2$, viết 2. - Hàng trăm nghìn: Còn 0. Vậy kết quả là 26.710.
3
Khi trừ, nếu số ở trên bé hơn số ở dưới, em cần mượn 1 ở hàng kế tiếp bên trái.

Tính nhanh thật dễ

Đôi khi, mình không cần đặt tính mà vẫn tìm ra kết quả rất nhanh.
Bí mật nằm ở việc vận dụng các tính chất của phép cộng để ghép các số thành số tròn chục, tròn trăm, tròn nghìn.

Tính chất giao hoánKhi đổi chỗ các số hạng trong một tổng thì tổng không thay đổi. Ví dụ:

a + b = b + a

.Khi đổi chỗ các số hạng trong một tổng thì tổng không thay đổi. Ví dụ: $a + b = b + a$.

Tính chất kết hợpKhi cộng một tổng hai số với số thứ ba, ta có thể cộng số thứ nhất với tổng của số thứ hai và số thứ ba. Ví dụ:

(a + b) + c = a + (b + c)

.Khi cộng một tổng hai số với số thứ ba, ta có thể cộng số thứ nhất với tổng của số thứ hai và số thứ ba. Ví dụ: $(a + b) + c = a + (b + c)$.

Bạn Sao mách nhỏ

Hãy tìm các số có chữ số tận cùng cộng lại bằng 10, như 1 và 9, 2 và 8, 3 và 7, 4 và 6, hoặc 5 và 5. Ghép chúng lại với nhau sẽ rất nhanh đó.

Ví dụ

Tính nhanh cùng Sao

1
Tính bằng cách thuận tiện nhất: $485 + 130 + 15$
Tính bằng cách thuận tiện nhất: $485 + 130 + 15$
2
Bạn Sao nhận thấy $485$ có tận cùng là 5, và $15$ cũng có tận cùng là 5.
Nếu cộng hai số này trước, ta sẽ được một số tròn chục.
Ta dùng tính chất giao hoán để đổi chỗ số $130$ và $15$ :
$485 + 130 + 15 = 485 + 15 + 130$
Bây giờ dùng tính chất kết hợp để nhóm chúng lại:
$= (485 + 15) + 130$
$= 500 + 130$
$= 630$
Nhanh hơn nhiều phải không nào?
Bạn Sao nhận thấy $485$ có tận cùng là 5, và $15$ cũng có tận cùng là 5. Nếu cộng hai số này trước, ta sẽ được một số tròn chục. Ta dùng tính chất giao hoán để đổi chỗ số $130$ và $15$: $485 + 130 + 15 = 485 + 15 + 130$ Bây giờ dùng tính chất kết hợp để nhóm chúng lại: $= (485 + 15) + 130$ $= 500 + 130$ $= 630$ Nhanh hơn nhiều phải không nào?
3
Nhóm các số hạng có tổng là số tròn chục, tròn trăm. để tính toán thuận tiện hơn.

Cẩn thận kẻo sập bẫy.

Khi tính $5000 - 1234$ , có bạn ra kết quả là $4876$ . Bạn ấy đã tính sai ở đâu nhỉ?
À, khi mượn ở hàng nghìn, bạn ấy quên rằng hàng trăm và hàng chục đang là 0. Phải mượn lần lượt từ hàng nghìn qua hàng trăm, rồi tới hàng chục. Kết quả đúng phải là $3766$ cơ. Em hãy cẩn thận với những số 0 nhé.

Khi tính $5000 - 1234$, có bạn ra kết quả là $4876$. Bạn ấy đã tính sai ở đâu nhỉ? À, khi mượn ở hàng nghìn, bạn ấy quên rằng hàng trăm và hàng chục đang là 0. Phải mượn lần lượt từ hàng nghìn qua hàng trăm, rồi tới hàng chục. Kết quả đúng phải là $3766$ cơ. Em hãy cẩn thận với những số 0 nhé.

Tuyệt vời. Em đã nắm vững cách cộng trừ các số lớn và cả mẹo tính nhanh nữa.
Giờ hãy thử sức với bài toán cuối cùng nào.

Sao và Mun rất vui vì em đã giúp các bạn ấy giải quyết các phép toán hóc búa.
Lần tới, hai bạn ấy định dùng các que tính để xếp thành những hình vuông và hình chữ nhật. Em hãy cùng tham gia nhé.