Bài học

Phép trừ khi số bị trừ có nhiều chữ số 0

Bạn Sao và mèo Mun có một chú heo đất.
Hai bạn vừa đập heo và đếm được 1.000.000 đồng.
Sao reo lên: "Mun ơi, chúng mình có thể mua bộ đồ chơi lắp ráp mới rồi."
Bộ đồ chơi có giá 125.500 đồng.
Vậy nếu mua xong, Sao và Mun sẽ còn lại bao nhiêu tiền nhỉ?

Khám phá phép trừ "khó nhằn"

Phép tính 1.000.000 - 125.500 trông thật phức tạp vì có quá nhiều chữ số 0.
Chúng mình hãy bắt đầu với một phép tính nhỏ hơn để hiểu cách làm nhé.
Ví dụ: 10.000 - 3.456

Số 10.000 có chữ số 1 ở hàng chục nghìn và các chữ số 0 ở các hàng còn lại.

Khi đặt tính dọc, ta thấy ngay vấn đề.
Ở hàng đơn vị, 0 không trừ được 6.
Chúng ta cần phải đi mượn.
Nhưng hàng chục, hàng trăm, hàng nghìn đều là 0. Phải làm sao đây?
Chúng ta sẽ mượn từ hàng chục nghìn.

Bạn Sao mách nhỏ

Hãy nhớ quy tắc mượn liên hoàn nhé.

Mượn 1 ở hàng chục nghìn, hàng chục nghìn còn 0. 1 chục nghìn bằng 10 nghìn.
Mượn 1 nghìn, hàng nghìn còn 9. 1 nghìn bằng 10 trăm.
Mượn 1 trăm, hàng trăm còn 9. 1 trăm bằng 10 chục.
Mượn 1 chục, hàng chục còn 9. 1 chục bằng 10 đơn vị.
Bây giờ thì số bị trừ đã sẵn sàng rồi.

Hãy nhớ quy tắc mượn liên hoàn nhé. 1. Mượn 1 ở hàng chục nghìn, hàng chục nghìn còn 0. 1 chục nghìn bằng 10 nghìn. 2. Mượn 1 nghìn, hàng nghìn còn 9. 1 nghìn bằng 10 trăm. 3. Mượn 1 trăm, hàng trăm còn 9. 1 trăm bằng 10 chục. 4. Mượn 1 chục, hàng chục còn 9. 1 chục bằng 10 đơn vị. Bây giờ thì số bị trừ đã sẵn sàng rồi.

Như vậy, phép tính $10.000 - 3.456$ đã trở thành:

   9  9  9 10 (số bị trừ sau khi mượn)
-  3  4  5  6
----------

Bây giờ thì việc tính toán thật dễ dàng phải không nào?

Như vậy, phép tính $10.000 - 3.456$ đã trở thành: ``` 9 9 9 10 (số bị trừ sau khi mượn) - 3 4 5 6 ---------- ``` Bây giờ thì việc tính toán thật dễ dàng phải không nào?

Làm cùng nhau nhé

Ví dụ

Trừ các số có nhiều chữ số 0

1
Đặt tính rồi tính: $400.000 - 75.123$
Đặt tính rồi tính: $400.000 - 75.123$
2
Đầu tiên, chúng ta đặt tính thẳng cột.
```
  400000
-  75123
---------
```
Bắt đầu từ hàng đơn vị: 0 không trừ được 3.
Ta phải mượn từ hàng trăm nghìn (số 4).
- Lấy 1 trăm nghìn (còn 3), đổi thành 10 chục nghìn.
- Lấy 1 chục nghìn (còn 9), đổi thành 10 nghìn.
- Lấy 1 nghìn (còn 9), đổi thành 10 trăm.
- Lấy 1 trăm (còn 9), đổi thành 10 chục.
- Lấy 1 chục (còn 9), đổi thành 10 đơn vị.
  Bây giờ ta thực hiện phép trừ:
- Hàng đơn vị: $10 - 3 = 7$ , viết 7.
- Hàng chục: $9 - 2 = 7$ , viết 7.
- Hàng trăm: $9 - 1 = 8$ , viết 8.
- Hàng nghìn: $9 - 5 = 4$ , viết 4.
- Hàng chục nghìn: $9 - 7 = 2$ , viết 2.
- Hàng trăm nghìn: hạ 3, viết 3.
  Kết quả là 324.877.
Đầu tiên, chúng ta đặt tính thẳng cột. ``` 400000 - 75123 --------- ``` Bắt đầu từ hàng đơn vị: 0 không trừ được 3. Ta phải mượn từ hàng trăm nghìn (số 4). - Lấy 1 trăm nghìn (còn 3), đổi thành 10 chục nghìn. - Lấy 1 chục nghìn (còn 9), đổi thành 10 nghìn. - Lấy 1 nghìn (còn 9), đổi thành 10 trăm. - Lấy 1 trăm (còn 9), đổi thành 10 chục. - Lấy 1 chục (còn 9), đổi thành 10 đơn vị. Bây giờ ta thực hiện phép trừ: - Hàng đơn vị: $10 - 3 = 7$, viết 7. - Hàng chục: $9 - 2 = 7$, viết 7. - Hàng trăm: $9 - 1 = 8$, viết 8. - Hàng nghìn: $9 - 5 = 4$, viết 4. - Hàng chục nghìn: $9 - 7 = 2$, viết 2. - Hàng trăm nghìn: hạ 3, viết 3. Kết quả là 324.877.
3
Khi mượn qua các số 0, chữ số 0 cuối cùng thành 10, các số 0 ở giữa thành 9.

Thử thách nhỏ

Giờ thì em hãy giúp bạn Sao tính xem sau khi mua đồ chơi thì còn lại bao nhiêu tiền nhé.

Bẫy vui

Mèo Mun coi chừng sập bẫy.

Khi thực hiện phép trừ $1.000 - 345$ , một số bạn hay bị nhầm lẫn.
Các bạn nghĩ rằng có thể lấy $10 - 5$ , rồi $10 - 4$ , rồi $10 - 3$ . Cách này không đúng đâu nhé.
Em hãy nhớ rằng, khi ta mượn 1 nghìn, nó chỉ trở thành 10 trăm. Sau đó ta lại mượn 1 trăm cho hàng chục, nên hàng trăm chỉ còn lại 9 thôi. Tương tự với hàng chục cũng còn lại 9. Chỉ có hàng đơn vị cuối cùng mới là 10. Đừng quên trừ đi 1 ở các hàng đã cho mượn nhé.

Khi thực hiện phép trừ $1.000 - 345$, một số bạn hay bị nhầm lẫn. Các bạn nghĩ rằng có thể lấy $10 - 5$, rồi $10 - 4$, rồi $10 - 3$. Cách này không đúng đâu nhé. Em hãy nhớ rằng, khi ta mượn 1 nghìn, nó chỉ trở thành 10 trăm. Sau đó ta lại mượn 1 trăm cho hàng chục, nên hàng trăm chỉ còn lại 9 thôi. Tương tự với hàng chục cũng còn lại 9. Chỉ có hàng đơn vị cuối cùng mới là 10. Đừng quên trừ đi 1 ở các hàng đã cho mượn nhé.

Chiến thắng!

Tuyệt vời, em đã chinh phục được phép trừ với những số tròn chục, tròn trăm, tròn nghìn rồi đó.
Em đã biết cách "mượn" một cách thông minh để giải quyết những bài toán khó.

Lần sau, chúng mình sẽ cùng xem bạn Sao dùng tiền tiết kiệm để giải một bài toán thực tế khác như thế nào nhé.