Bài học

Trừ các số có đến bảy chữ số

Bạn Sao và mèo Mun đang chơi trò "Nhà thám hiểm vũ trụ".
Phi thuyền đồ chơi của các bạn có một bộ đếm quãng đường rất xịn, đang hiển thị con số 1.254.320 km.
Sao giở bản đồ vũ trụ ra và chỉ vào một hành tinh màu xanh lá.
"Mun ơi, bản đồ ghi rằng hành tinh Xanh ở vị trí 2.876.543 km. Chúng ta đã đi được 1.254.320 km rồi."
"Vậy để đến được đó, chúng ta cần bay thêm chính xác bao nhiêu ki-lô-mét nữa nhỉ?"

Bạn Sao và mèo Mun đang chơi trò "Nhà thám hiểm vũ trụ". Phi thuyền đồ chơi của các bạn có một bộ đếm quãng đường rất xịn, đang hiển thị con số 1.254.320 km. Sao giở bản đồ vũ trụ ra và chỉ vào một hành tinh màu xanh lá. "Mun ơi, bản đồ ghi rằng hành tinh Xanh ở vị trí 2.876.543 km. Chúng ta đã đi được 1.254.320 km rồi." "Vậy để đến được đó, chúng ta cần bay thêm chính xác bao nhiêu ki-lô-mét nữa nhỉ?"

Nhớ lại cách đặt tính

Trước khi giải câu đố của bạn Sao, chúng mình cùng ôn lại một chút về phép trừ nhé.
Phép trừ các số có nhiều chữ số cũng tương tự như phép trừ các số em đã học thôi.
Điều quan trọng nhất là phải đặt tính cho thẳng cột.

Mỗi chữ số có một "nhà" riêng: hàng đơn vị, hàng chục, hàng trăm...

Khi đặt tính trừ, các chữ số ở cùng một hàng phải được viết thẳng cột với nhau.
Em sẽ trừ lần lượt các cột từ phải sang trái, bắt đầu từ hàng đơn vị.

Thực hiện phép trừ có nhớ

Với những phép tính khó hơn, chúng ta cần "mượn" từ hàng bên cạnh. Đây được gọi là phép trừ có nhớ.
Cùng xem cách làm qua ví dụ sau đây nhé.

Ví dụ

Vượt qua thử thách Sao băng

1
Một tiểu hành tinh cách chúng ta 543.210 km. Một tiểu hành tinh khác ở gần hơn, cách 156.789 km. Tính khoảng cách giữa hai tiểu hành tinh đó.

Chúng ta cần thực hiện phép tính: $543.210 - 156.789 = ?$
Một tiểu hành tinh cách chúng ta 543.210 km. Một tiểu hành tinh khác ở gần hơn, cách 156.789 km. Tính khoảng cách giữa hai tiểu hành tinh đó. Chúng ta cần thực hiện phép tính: $543.210 - 156.789 = ?$
2
Đầu tiên, ta đặt tính thẳng cột:
```
  543.210
- 156.789
----------
```
Bây giờ, ta trừ từ phải sang trái:
- Hàng đơn vị: 0 không trừ được 9. Ta mượn 1 chục (tức là 10 đơn vị) từ hàng chục. Lấy 10 trừ 9 bằng 1, viết 1.
- Hàng chục: Vì đã cho mượn 1, hàng chục của số bị trừ chỉ còn 0. Ta phải nhớ 1 vào số trừ ở hàng chục. 8 thêm 1 là 9. 1 không trừ được 9. Ta lại mượn 1 trăm (tức 10 chục) từ hàng trăm. Lấy 11 trừ 9 bằng 2, viết 2.
- Hàng trăm: Ta nhớ 1 vào số trừ ở hàng trăm. 7 thêm 1 là 8. 2 không trừ được 8. Mượn 1 nghìn, lấy 12 trừ 8 bằng 4, viết 4.
- Hàng nghìn: Nhớ 1 vào số trừ. 6 thêm 1 là 7. 3 không trừ được 7. Mượn 1 chục nghìn, lấy 13 trừ 7 bằng 6, viết 6.
- Hàng chục nghìn: Nhớ 1 vào số trừ. 5 thêm 1 là 6. 4 không trừ được 6. Mượn 1 trăm nghìn, lấy 14 trừ 6 bằng 8, viết 8.
- Hàng trăm nghìn: Nhớ 1 vào số trừ. 1 thêm 1 là 2. 5 trừ 2 bằng 3, viết 3.
Kết quả phép tính là 386.421.
Đầu tiên, ta đặt tính thẳng cột: ``` 543.210 - 156.789 ---------- ``` Bây giờ, ta trừ từ phải sang trái: * **Hàng đơn vị:** 0 không trừ được 9. Ta mượn 1 chục (tức là 10 đơn vị) từ hàng chục. Lấy 10 trừ 9 bằng 1, viết 1. * **Hàng chục:** Vì đã cho mượn 1, hàng chục của số bị trừ chỉ còn 0. Ta phải nhớ 1 vào số trừ ở hàng chục. 8 thêm 1 là 9. 1 không trừ được 9. Ta lại mượn 1 trăm (tức 10 chục) từ hàng trăm. Lấy 11 trừ 9 bằng 2, viết 2. * **Hàng trăm:** Ta nhớ 1 vào số trừ ở hàng trăm. 7 thêm 1 là 8. 2 không trừ được 8. Mượn 1 nghìn, lấy 12 trừ 8 bằng 4, viết 4. * **Hàng nghìn:** Nhớ 1 vào số trừ. 6 thêm 1 là 7. 3 không trừ được 7. Mượn 1 chục nghìn, lấy 13 trừ 7 bằng 6, viết 6. * **Hàng chục nghìn:** Nhớ 1 vào số trừ. 5 thêm 1 là 6. 4 không trừ được 6. Mượn 1 trăm nghìn, lấy 14 trừ 6 bằng 8, viết 8. * **Hàng trăm nghìn:** Nhớ 1 vào số trừ. 1 thêm 1 là 2. 5 trừ 2 bằng 3, viết 3. Kết quả phép tính là 386.421.
3
Khi mượn ở một hàng, phải nhớ 1 vào số trừ của hàng đó ở bước tính tiếp theo.

Nạp năng lượng cho phi thuyền

Em đã hiểu cách trừ có nhớ rồi đấy. Giờ hãy giúp Mun thực hiện vài phép tính để nạp năng lượng cho phi thuyền, chuẩn bị cho chặng bay cuối cùng nào.

Bẫy vui: Mượn mà không trả

Mèo Mun vừa tính thử một phép toán: $521.000 - 45.678$ . Mun tính rất nhanh và ra kết quả là $486.432$ . Sao kiểm tra lại và thấy kết quả này chưa đúng.

Mun đã bị rơi vào một cái bẫy nhỏ. Bạn ấy đã mượn ở hàng chục nghìn để trừ cho hàng nghìn, nhưng sau đó lại quên "trả" (nhớ 1) khi trừ ở hàng chục nghìn. Vì vậy, phép tính của Mun bị sai một chút.

Trong phép tính, mượn là phải trả. "Trả" chính là nhớ 1 vào số trừ ở hàng kế tiếp đó em. Kết quả đúng phải là 475.322.

Mèo Mun vừa tính thử một phép toán: $521.000 - 45.678$. Mun tính rất nhanh và ra kết quả là $486.432$. Sao kiểm tra lại và thấy kết quả này chưa đúng. Mun đã bị rơi vào một cái bẫy nhỏ. Bạn ấy đã mượn ở hàng chục nghìn để trừ cho hàng nghìn, nhưng sau đó lại quên "trả" (nhớ 1) khi trừ ở hàng chục nghìn. Vì vậy, phép tính của Mun bị sai một chút. Trong phép tính, mượn là phải trả. "Trả" chính là nhớ 1 vào số trừ ở hàng kế tiếp đó em. Kết quả đúng phải là 475.322.

Tránh được chiếc bẫy của Mun rồi, giờ mình làm thêm một thử thách nữa nhé.

Hạ cánh xuống hành tinh Xanh

Tuyệt vời. Em đã nắm vững phép trừ có nhớ và không bị những cái bẫy nhỏ làm khó. Năng lượng phi thuyền đã đầy.

Bây giờ, hãy giải câu đố cuối cùng của bạn Sao để đưa phi thuyền đến hành tinh Xanh nào.

Chuyến thám hiểm hôm nay thật vui và bổ ích. Sao và Mun cảm ơn em rất nhiều.

Hẹn gặp lại em lần sau. Chúng mình sẽ cùng khám phá cách tính cộng trừ thật nhanh và gọn nhé.